روزنامه عصر انقلاب (شیخ الاسلامی)

روزنامه عصر انقلاب بصاحب امتیازی و مدیر مسئولی (میرزا آقاخان همدانی ) و سر دبیری (ی دبیر خلوت) در طهران تأسیس و شماره اول آن در چهاردهم ربیع الاول ۱۳۳۳ قمری مطابق برج دلو پارس ئیل و فوریه ۱۹۱۵ میلادی در دو صفحه بقطع بزرگ منتشر شده است. این روزنامه در ابتدا هفته یک نمره و پس از چندی هر هفته دو نمره در چهار صفحه بقطع بزرگ در مطبعه سربی (ایران) طبع و توزیع گردیده. محل اداره آن: طهران. مقابل شمس العماره در مطبعه ایران. عنوان تلگرافی طهران اداره عصر انقلاب.هنگامیکه عصر انقلاب هفتگی بوده صبح روز یکشنبه منتشر میشده است. وجه اشتراک این روزنامه بدینقرار است: طهران سالیانه ۴۰ قران. ششماهه ۲۲ قران ولایات داخله ۴۵ قران و ۲۴ قران. خارجه ۶۰ قران و ۳۵ قران. تک نمره در طهران ۵ شاهی و در ولایات شش شاهی است.

در عنوان روزنامه عصر انقلاب بدینقسم معرفی شده: «این جریده ملی. آزاد و مستقل الافکار در حفظ منافع وطن و اساس حکومت ملی سخنرانی میکند. »

مندرجات روزنامه بدینقرار است که معمولاً در صفحه اول آن مقاله سیاسی بقلم مدیر روزنامه نوشته شده و صفحات دیگر روزنامه مخصوص اخبار داخله واخبار جنگ اروپا میباشد. عصر انقلاب را میتوان روزنامه سیاسی و تبلیغی شمرد که در هنگام جنگ بین‌المللی اول با بدایره انتشار گذاشته و مقالات آن بیشتر بمنظور تحریک و انقلاب مردم بر علیه حکومت وقت نوشته شده است. فی المثل مقاله شماره سوم سال اول آن بعنوان (قاصر کیست – مقصر کدام است؟) تدوین شده و در آن نویسنده سعی کرده است قاصر و مقصر را هیئت دولت قلمداد نماید.

چیزیکه بیشتر در روزنامه عصر انقلاب جلب توجه میکند طرفداری صریحی است که در آن بنفع آلمان‌ها و بزیان متفقین شده و از این حیث بیشتر روزنامه جنبه تبلیغاتی دارد. فتوحات آلمان و ابلاغیه‌های آندولت و مقالاتی از قبیل (آلمان و آذوقه) که در آن سعی شده فراوانی آذوقه را در آلمان ذکر نماید و یا مقاله (پاریس و توپهای مهیب آلمان) در آن درج گردیده.

از شماره ششم سال اول مورخ ۱۶ ربیع الثانی ۱۳۳۳ قمری عصر انقلاب هفته دو روز، یکشنبه و چهار شنبه منتشر گردیده و سر مقاله این شماره بعنوان (آه آه که ایرانیان در نظر بلژیکیها چقدر بی حس بقلم رفته‌اند) در یک صفحه نوشته شده است. از شماره ۱۶ سال اول مدیر و سر دبیر سیاسی (میرزا آقا خان همدانی) معرفی و اسم دبیر خلوت از عنوان روزنامه حذف شده است. عصر انقلاب در مطابع مختلف سربی از قبیل مطبعه برادران باقرزاده و مطبعه ایران طبع گردیده و مدتی هم محل اداره آن بخیابان علاء الدوله منتقل شده است.

پس از انتشار شماره ۲۹ سال اول عصر انقلاب مورخ چهارشنبه ۱۸ رجب ۱۳۳۳ قمری که سر مقاله آن تحت عنوان (اسلام و وضعیت کنونی دنیا – عثمانی وجنگ) درج گردیده، روزنامه مدتی توقیف و بعداً در تاریخ سه شنبه ۱۰ ذیقعده ۱۳۳۳ بنام (عهد انقلاب) مجدداً منتشر شده است. از روزنامه عهد انقلاب بتفصیل در محل خود گفتگو خواهیم کرد. و اما علت توقیف عصر انقلاب حملاتی بوده که در روزنامه بکابینه عین- الدوله نموده و علناً با آن مخالفت کرده است. عین الدوله که معتقد بود روزنامه‌ها چه حقی دارند در سیاست دخالت کنند روز نامه را توقیف نمود. ولی مدیر روز نامه دست از مرام خود بر نداشت و همانقسم که یادآور شدیم پس از چند ماه روزنامه عهد انقلاب را بجای آن منتشر نمود.

روزنامه عصر انقلاب پس از سی و سه سال خاموشی بهمت فرزندان مرحوم عبداله فریار و تحت نظر هیئت تحریریه ،در تاریخ شنبه ۲۲ تیر ۱۳۲۵ شمسی مجدداً منتشر گردید. سر مقاله این شماره که از آن بتفصیل در ذیل کتاب گفتگو خواهیم کرد تحت عنوان (پس از سی و سه سال) نوشته شده و بدینقسم شروع میگردد: « پس از سی و سه سال خاموشی و سکوت اینک عصرا نقلاب بار دیگر منتشر میشود. جای تأکید و تکرار نیست که ما نیز مانند همه همکاران و هم میهنان خود طالب استقلال و عظمت و پیشرفت اقتصادی و اجتماعی و فرهنگی کشور عزیز خود میباشیم….»

در همین شماره شرح حال مرحوم میرزا آقاخان عصر انقلاب را بدینقسم نوشته است:

میرزا آقاخان عصر انقلاب– کسانیکه سنین عمرشان از پنجاه گذشته و در جوانی با عالم سیاست و مطبوعات سروکاری داشته‌اند از شنیدن نام عصر انقلاب در عین حال دو خاطره در ذهنشان زنده میشود. اول شخصی بارز و قیافه‌ای نجیب و محبوب نشان علوهمت و یاک طینت راد مردی که یک عمر فداکاری و مبارزه در راه آزادیخواهی را با شرأفت و سربلندی بپایان رسانیده و یاد خود را در دل دوستان و هوا خواهان با افسوس و تأثر برجای نهاده است. دوم یک روزنامه آزادیخواه و انقلابی که هدفی جز رهبری افکار و دریدن پرده‌های سالوس و فریبکار قیافه اهریمن ارتجاع و استعمار یعنی دشمن دیرین ایران و عالم بشریت نداشته و ار این حیث آئینه تمام نمائی از‌ ایده‌آل آزادیخواهان و روشن فکران پرشور عصر سراسر انقلاب صدر مشروطیت و در عین حال شاهد صادقی از طرز فکر و درجه بصیرت و نازک بینی صاحب آن در مسائل سیاسی و اجتماعی بوده است. مرحوم عصر انقلاب (میرزا آقاخان فریار) در عمر خود هرگز ماسکی بصورت نگذاشت و ازهمین رو دوستان و طرفداران و آشنایان برویه وعقاید او تا پایان عمرش در قیافه حقیقی و باطنی او تغییری مشاهده نکردند.

عصر انقلاب عمری را در راه وصول بهدف عالی خود یعنی آزادی برای ایران با فداکاری و مبارزه پایان رسانید. او جوانی خود را در اینراه با حبس و شکنجه و نفی بلد گذرانید ولی این موانع را کوچکتر از آن میدانست که ار هدف بزرگ و عالی خود روی بر تابد. در بستر بیماری و حتی در روزهای پایان زندگی خود فرزندان و دوستانش را بشهادت و فداکاری در راه حصول آزادی و مبارزه بر علیه جهل و خرافات و کهنه پرستی و نکبتهای دیگری که مولود ارتجاع است تشویق و ترغیب مینمود. مرحوم فریار در سی سال پیش دوره اول عصر انقلاب را منتشر نمود و با آنکه توقیفهای پی در پی مانع از ادامه انتشار نامه مزبور گردید چهل و یک شماره آن که آندوره را تشکیل میدهد برای نشان دادن امال و افکار وی شاهدی صادق می‌باشد. (همانقسم که یاداور شدیم تعدادی از شماره‌های مذکور بنام عصر انقلاب و بقیه باسم عهد انقلاب منتشر شده است. مؤلف.)

در دوره‌های پنجم و ششم تقنینیه مرحوم فریار از اردبیل و خلخال بنمایندگی مجلس انتخاب شد و غیر از آن نیز همواره دارای مشاغل عدیده بوده و زندگانی وی پر از مبارزات آزادیخواهانه میباشد و از آنجمله خدمات ملی وی را در جنگ جهانی اول و ایام مهاجرت اجباری باستانبول باید بشمار آورد در ۱۳۱۸ شمسی شاید بنا بمقتضیات سیاسی (با آنکه علت مزاج مانع از فعالیت سیاسی وی بود) مرحوم فریاد را بسمت ریاست اداره راه اصفهان مأمور آنسامان نمودند و مدت شش سال در آنجا بود تا اینکه بنا به تقاضای خود بتهران مراجعت و در پست مدیر کلی وزارت راه پس از کسالت ممتدی در ۱۳۲۴ بسن شصت و چهار بدرود حیات گفت. » و نگارنده را با مرحوم فریار هنگامیکه رئیس اداره راه اصفهان بود اتفاق ملاقات دست داد. خیلی میل داشت شرح حال خود را برای چاپ در کتاب تاریخ جراید مرقوم دارد ولی موفق نگردید