بامداد روشن
روزنامه بامداد روشن | نشریهای سیاسی–اجتماعی در تهران
روزنامه بامداد روشن از نشریات مهم دوره جنگ جهانی اول در ایران است که به مدیریت و سردبیری میرزا محمدعلیخان خراسانی در تهران تأسیس شد. نخستین شماره سال اول آن در تاریخ ۱۶ ربیعالاول ۱۳۳۳ قمری (مطابق با ۱ فوریه ۱۹۱۵ میلادی) در چهار صفحه و با چاپ سربی در مطبعه باقرزاده منتشر گردید.
مشخصات انتشار
- محل اداره: تهران، جنب شمسالعماره
- آدرس تلگرافی: تهران، «بامداد»
- ترتیب انتشار: هفتهای سهبار (شنبه، دوشنبه، چهارشنبه)
- قیمت اشتراک:
- تهران: سالانه ۵۰ قران، ششماهه ۲۸ قران
- ولایات: ۵۵ و ۲۵ قران
- خارج از کشور: ۷۰ و ۴۰ قران
- تکشماره: ۵ شاهی
این روزنامه خود را «طرفدار اتحاد اسلام و استقلال ایران» معرفی کرده بود.
محتوای روزنامه
سرمقاله نخست روزنامه با عنوانی درباره اوضاع زمانه آغاز میشود و به شرایط بحرانی جهان و جنگها اشاره دارد. در این مقاله، بر بیداری ملت ایران و رهایی از سلطه بیگانگان تأکید شده و هدف اصلی نشریه «آگاهیبخشی و بیدارسازی جامعه» عنوان گردیده است.
ساختار مطالب روزنامه معمولاً شامل:
- یک مقاله اصلی با مضامین سیاسی و اجتماعی (مانند «پروگرام کابینه جدید»)
- اخبار داخلی
- اخبار خارجی، بهویژه مربوط به جنگ جهانی اول
- مطالب ادبی و اشعار
از ویژگیهای جالب این نشریه، درج پاورقیهایی با عنوان «شرح حال رجال بزرگ» بود که از کتاب مشاهیر الشرق اقتباس میشد و با شرح حال شیخ عبدالقادر جزایری آغاز گردید.
ارزش و تداوم انتشار
این روزنامه از نظر محتوا یکی از نشریات مفید و قابلتوجه زمان خود بهشمار میرفت و تا شماره ۱۱۲ سال اول (مورخ ۵ محرم ۱۳۳۴ قمری) نسخههایی از آن در دست است.
توقیف و انتشار مجدد
روزنامه در سال دوم (شوال ۱۳۳۵ قمری) توقیف شد. بعدها تا حدود سال ۱۳۰۱ شمسی چندین بار توقیف و تجدید انتشار یافت. در این سال، مدیریت آن به میرزا حسین قزوینی واگذار شد و بار دیگر منتشر گردید. خبر انتشار مجدد آن در روزنامه طوفان درج شده است.
همچنین در روزنامه ایران اشعاری از میرزا محمدعلیخان ( بعدها نام خود را به بامداد تغیر داد) بامداد نقل شده که نشاندهنده جایگاه ادبی مدیر این نشریه است.
سیاستمدار، روزنامهنگار و نویسندۀ ایرانی. روزنامۀ بامداد روشن را منتشر کرد. در ۱۳۰۳ش رئیس ادارۀ فرهنگ شد و بعد به ریاست اوقاف رسید و چندی بعد رئیس فرهنگ فارس شد. در دورۀ ششم به نمایندگی مردم شیراز به مجلس راه یافت و پس از این دوره به وزارت عدلیه وارد شد و به مقاماتی عالی رسید. در ۱۳۲۱ـ۱۳۳۰ش بازرس دولت در بانک ملی بود.
بامداد در حافظشناسی صاحبنظر و اثر بوده است.
از آثارش: حافظشناسی یا الهامات خواجه (۱۳۳۸ش)؛ علم اخلاق یا حکمت عملی (۱۳۳۷ش)؛ ادب چیست و ادیب کیست (۱۳۴۳ش).