وقت
روزنامه وقت | روزنامه یومیه حسین کسمایی در دوره مشروطه
روزنامه وقت در تهران به صاحبامتیازی و مدیریت میرزا حسین خان کسمایی تأسیس شد. شماره نخست آن در سهشنبه ۱۰ ربیعالاول ۱۳۲۸ قمری، برابر با اول فروردین ماه جلالی ۸۳۲ منتشر گردید.
وقت روزنامهای یومیه بود و همهروزه بهجز جمعهها و تعطیلات عمومی انتشار مییافت.
محل اداره روزنامه در تهران، خیابان علاءالدوله، شماره ۲۴ قرار داشت و عنوان تلگرافی آن «وقت» بود.
شماره نخست روی یک ورق چاپ شد، اما شمارههای بعدی در چهار صفحه و قطع بزرگ انتشار یافت. چاپ روزنامه در مطبعه سربی شاهنشاهی، خیابان ناصریه، شماره ۹ انجام میگرفت و نام «وقت» در سرلوحه صفحه نخست با خط نسخ درج شده بود.
شماره نخست و برنامه روزنامه
سرمقاله شماره نخست با عنوان «وقت است» منتشر شد. در این مقاله، اداره روزنامه ضمن اشاره به تحولات پس از خلع محمدعلیشاه و استقرار سلطنت احمدشاه بر پایه قوانین مشروطیت، از آغاز انتشار روزنامهای یومیه سخن گفته بود.
در این سرمقاله، روزنامه خطاب به ایرانیان و علاقهمندان به منافع عمومی و پیشرفت معارف و مطبوعات، اعلام کرده بود که از آن پس «وقت» به صورت روزانه چاپ و توزیع خواهد شد.
مندرجات روزنامه پس از سرمقاله شامل مقالات متعدد، اخبار داخلی و خارجی و تلگرافها بود.
از شماره دوم، اثری با عنوان «تاریخ عمومی عالم» نیز به صورت پاورقی در صفحات دوم و سوم روزنامه منتشر میشد. در متن منبع، این اثر با نام میرزا باقرخان تبریزی و حسین کمالی معرفی شده است.
شماره چهارم وقت در چهار صفحه و قطع بزرگ، در ۲۵ ربیعالاول ۱۳۲۸ قمری، برابر با ۱۶ فروردین ماه جلالی ۸۳۲ منتشر شد. سرمقاله این شماره با عنوان «بقیه از یک دوره ایران با یک آتیه درخشان» به چاپ رسید و دیگر مطالب آن شامل اخبار و تلگرافهای داخلی و اخبار خارجی بود.
قیمت و اشتراک
بهای اشتراک سالانه وقت در تهران ۵ تومان، ششماهه ۲۶ قران و سهماهه ۱۲ قران و نیم بود.
برای سایر ولایات، اشتراک سالانه ۶ تومان، ششماهه ۳ تومان و نیم و سهماهه ۱۸ قران تعیین شده بود.
اشتراک ممالک خارجی نیز برای دورههای سالانه، ششماهه و سهماهه بهترتیب ۸ تومان، ۵ تومان و ۳ تومان بود.
شماره نخست روزنامه ۲ شاهی قیمت داشت و از شماره دوم بهای هر شماره در تهران ۴ شاهی تعیین شد.
مدت انتشار
از روزنامه وقت در مجموع ۶۶ شماره منتشر شد. شماره ۶۶، که آخرین شماره گزارششده این روزنامه است، در یکشنبه ۱۱ جمادیالثانی ۱۳۲۸ قمری انتشار یافت.
بنابراین دوره شناختهشده انتشار وقت در همان سال ۱۳۲۸ قمری و در مجموع ۶۶ شماره قرار میگیرد.
میرزا حسین خان کسمایی
میرزا حسین خان کسمایی، روزنامهنگار، نویسنده، شاعر و از فعالان جنبش مشروطه در گیلان بود. او در حدود سال ۱۲۴۴ خورشیدی متولد شد و پدرش آقا محمدابراهیم ارباب کسمایی از بازرگانان رشت بود.
کسمایی در جوانی به تحصیل علوم دینی پرداخت و مدتی نیز زبان فرانسه آموخت. برای ادامه تحصیلات به عتبات رفت و پس از بازگشت به گیلان مدتی با عنوان شیخ حسین شناخته میشد.
او بعدها به روسیه و اروپا سفر کرد و مدتی نیز در فرانسه به تحصیل و مطالعه پرداخت. در منابع از علاقه او به زبانهای خارجی، نقاشی و هنر نیز یاد شده است.
فعالیت در جنبش مشروطه
با گسترش جنبش مشروطه، حسین کسمایی وارد فعالیتهای سیاسی شد. او در رشت به کمیته ستار پیوست؛ تشکیلاتی که در جریان مبارزات مشروطهخواهان گیلان فعالیت داشت.
در دوره استبداد صغیر، کسمایی با دیگر مشروطهخواهان گیلان همکاری کرد و در جریان تحولات رشت و سپس حرکت نیروهای مشروطهخواه به سوی تهران حضور داشت.
پس از فتح تهران و برکناری محمدعلیشاه، کسمایی از اعضای هیئت منتخب مجلس عالی بود.
انتشار روزنامه وقت در تهران نیز به همین دوره از زندگی سیاسی و مطبوعاتی او مربوط میشود.
فعالیت مطبوعاتی و جنبش جنگل
کسمایی پس از آغاز جنگ جهانی اول به گیلان بازگشت و بعدها با جنبش جنگل همکاری کرد.
او در فعالیتهای مطبوعاتی جنبش نیز حضور داشت و در انتشار روزنامه جنگل همکاری کرد و دبیری چند شماره از آن را بر عهده داشت.
همکاری او با جنبش جنگل تا حدود سال ۱۹۱۹ میلادی ادامه یافت و پس از آن از فعالیتهای سیاسی کناره گرفت.
به این ترتیب، فعالیت مطبوعاتی حسین کسمایی تنها به روزنامه وقت محدود نبود و نام او با روزنامه جنگل نیز پیوند دارد.
حسین کسمایی؛ شاعر و نویسنده
حسین کسمایی علاوه بر روزنامهنگاری و فعالیت سیاسی، شاعر، نویسنده و نقاش نیز بود. او به فارسی و گیلکی شعر میسرود و شماری از اشعارش بعدها منتشر شد.
بخشی از اشعار گیلکی او به کوشش ابراهیم فخرایی گردآوری و منتشر شده است. اشعار باقیمانده از کسمایی شامل مضامین اجتماعی، سیاسی و عرفانی است.
او دارای یک پسر به نام جهانگیر و دو دختر به نامهای صنوبر و خورشید بود. جهانگیر کسمایی بعدها شرحی از زندگی پدرش نوشت که در سال ۱۳۲۳ خورشیدی در روزنامه فکر جوان رشت منتشر شد.
حسین کسمایی در سال ۱۲۹۹ خورشیدی درگذشت. درباره سال تولد و سن دقیق او هنگام مرگ در منابع ارائهشده اختلاف وجود دارد؛ از این رو ثبت سال درگذشت او بدون تعیین سن دقیق، مطمئنتر است.
جمعبندی
روزنامه وقت از روزنامههای یومیه تهران در دوره مشروطه بود که به مدیریت میرزا حسین خان کسمایی منتشر میشد. این روزنامه بهجز جمعهها و تعطیلات عمومی هر روز انتشار مییافت و مطالب آن شامل سرمقاله، مقالات، اخبار داخلی و خارجی، تلگرافها و پاورقی بود. از وقت در مجموع ۶۶ شماره منتشر شد.
مدیر آن، حسین کسمایی، از فعالان مشروطه گیلان بود که در جریان فتح تهران حضور داشت و بعدها با جنبش جنگل و روزنامه جنگل نیز همکاری کرد. او در کنار فعالیتهای سیاسی و مطبوعاتی، شاعر و نویسنده نیز بود.
شناسنامه
نام روزنامه: وقت
صاحبامتیاز و مدیر: میرزا حسین خان کسمایی
محل انتشار: تهران
سال انتشار: ۱۳۲۸ قمری
دوره تاریخی: قاجار، دوره مشروطه
تاریخ شماره نخست: ۱۰ ربیعالاول ۱۳۲۸ قمری
ترتیب انتشار: یومیه، بهجز جمعهها و تعطیلات عمومی
تعداد کل شمارههای منتشرشده: ۶۶ شماره
شماره نخست: یک ورق
شمارههای بعدی: ۴ صفحه
قطع: بزرگ
شیوه چاپ: سربی
چاپخانه: مطبعه شاهنشاهی، خیابان ناصریه، شماره ۹
محل اداره: تهران، خیابان علاءالدوله، شماره ۲۴
عنوان تلگرافی: وقت
محتوا: مقالات، اخبار داخلی و خارجی، تلگرافها و پاورقی
قیمت شماره نخست: ۲ شاهی
قیمت تکشماره از شماره دوم در تهران: ۴ شاهی
اشتراک سالانه تهران: ۵ تومان
اشتراک ششماهه تهران: ۲۶ قران
اشتراک سهماهه تهران: ۱۲ قران و نیم
اشتراک سالانه ولایات: ۶ تومان
اشتراک ششماهه ولایات: ۳ تومان و نیم
اشتراک سهماهه ولایات: ۱۸ قران
اشتراک سالانه خارج از کشور: ۸ تومان
آخرین شماره: شماره ۶۶، مورخ ۱۱ جمادیالثانی ۱۳۲۸ قمری