امید-لقمانیه

روزنامه امید مدرسه لقمانیه تبریز | نشریه علمی دوره قاجار

روزنامه «امید» از نشریات علمی و آموزشی شهر تبریز در دوره قاجار بود که به همت گروهی از محصلان مدرسه لقمانیه تبریز منتشر می‌شد. این روزنامه در سال ۱۳۲۴ قمری تأسیس شد و به صورت هفتگی، مصور و با چاپ سنگی انتشار می‌یافت.

اهمیت روزنامه امید از آن جهت است که انتشار آن با یکی از مدارس جدید تبریز پیوند داشت و گردانندگان آن از محصلان مدرسه لقمانیه بودند. به این ترتیب، «امید» نمونه‌ای از فعالیت‌های مطبوعاتی و علمی محصلان مدارس جدید آذربایجان در سال‌های آغازین مشروطیت به شمار می‌آید.

بر اساس گزارش محمدعلی تربیت در فهرست جراید آذربایجان، از روزنامه امید ۲۴ شماره منتشر شده است. احمد کسروی نیز در تاریخ مشروطه ایران از «امید» در کنار روزنامه‌هایی چون «آزاد» و «اتحاد ملی» یاد کرده و نوشته است که این نشریات در آغاز مشروطیت در تبریز پدید آمدند و پس از مدتی از انتشار بازماندند.

ادوارد براون نیز نوشته است که روزنامه امید به وسیله پنج یا شش نفر از محصلان مدرسه لقمانیه تأسیس شده و حدود هشت ماه انتشار داشته است. براون شماره‌های ۷ و ۱۴ آن را در اختیار داشته و تاریخ انتشار شماره ۱۴ را ۲۸ شوال ۱۳۲۴ قمری ذکر کرده است. بنا بر گزارش او، هر شماره روزنامه در چهار صفحه و در قطع حدود ۷ × ۱۲٫۵ منتشر می‌شد.

مدرسه لقمانیه تبریز

مدرسه لقمانیه از نخستین مدارس جدید تبریز بود که در سال ۱۳۱۷ قمری به همت میرزا زین‌العابدین لقمان‌الممالک تأسیس شد. لقمان‌الممالک پس از پایان تحصیلات خود در پاریس به تبریز بازگشت و این مدرسه را دایر کرد.

لقمانیه یک مدرسه متوسطه کامل بود و شماری از چهره‌های علمی و ادبی آن روزگار، از جمله ادیب‌الممالک فراهانی و میرزا محمدعلی تربیت، در آن تدریس می‌کردند. انتشار روزنامه امید به دست محصلان این مدرسه نیز از فعالیت‌های فرهنگی مرتبط با این مرکز آموزشی بود.

شناسنامه

نام نشریه: روزنامه امید
نام تکمیلی: روزنامه امید مدرسه لقمانیه تبریز
ناشران: گروهی از محصلان مدرسه لقمانیه تبریز
محل انتشار: تبریز
سال تأسیس: ۱۳۲۴ قمری
دوره تاریخی: قاجار
موضوع: علمی و آموزشی
فاصله انتشار: هفتگی
شیوه چاپ: چاپ سنگی
ویژگی: مصور
تعداد صفحات: ۴ صفحه
تعداد شماره‌ها بر اساس محمدعلی تربیت: ۲۴ شماره
مدت انتشار بر اساس گزارش براون: حدود هشت ماه
تاریخ انتشار شماره ۱۴: ۲۸ شوال ۱۳۲۴ قمری