روزنامه نامه آزاد | انتشار در طهران، ۱۳۰۳ شمسی

روزنامه «نامه آزاد» از نشریات منتشرشده در طهران است که به مدیریت و صاحب‌امتیازی افراسیاب آزاد در سال ۱۳۰۳ شمسی تأسیس شد. این روزنامه در زمره جرایدی قرار می‌گیرد که در کنار انعکاس اخبار، به طرح مباحث فکری و موضوعات متنوع نیز می‌پرداخت.

نخستین شماره این روزنامه در چهار صفحه و در قطع بزرگ، در مطبعه سربی برادران باقرزاده به چاپ رسید و در روز شنبه دوم جمادی مطابق با هفتم قوس ۱۳۰۳ منتشر شد. شماره آغازین با سرمقاله‌ای تحت عنوان «اثر و عقیده آزاد» شروع می‌شود که در آن، نویسنده با بیانی نظری به مفهوم «قوه» و نقش آن در پیدایش هر اثر اشاره می‌کند و بر این نکته تأکید دارد که تحقق هر پدیده‌ای وابسته به وجود نیرویی زمینه‌ساز است.

پس از سرمقاله، مطالبی در خصوص مذاکرات مجلس و اخبار داخلی کشور درج شده است. در کنار این مطالب، بخشی متفاوت نیز در صفحه دوم با عنوان «علوم اسرار روحانی» دیده می‌شود که به موضوعاتی همچون تسخیر ارواح و مباحث مرتبط با مغناطیس اختصاص دارد. این تنوع در محتوا نشان می‌دهد که روزنامه علاوه بر مسائل سیاسی و خبری، به موضوعات مورد توجه عامه نیز توجه داشته است.

محل اداره روزنامه در خیابان سیه قرار داشته و برای مکاتبات تلگرافی از عنوان «تهران آزاد» استفاده می‌شد. شرایط اشتراک به این صورت تعیین شده بود که بهای سالیانه در داخل کشور ۴۰ قران و در خارج ۵۰ قران باشد، البته این نرخ برای کسانی بود که از ابتدای انتشار مشترک می‌شدند. افرادی که در ادامه اقدام به اشتراک می‌کردند، باید به‌ترتیب ۶۰ و ۷۰ قران پرداخت می‌نمودند.

بر اساس توضیح درج‌شده در عنوان روزنامه، انتشار آن در این دوره به‌صورت هفتگی و در روزهای شنبه انجام می‌شد و این روند دست‌کم تا اوایل سال ۱۳۰۴ ادامه داشته است. همچنین در میان مطالب منتشرشده، به اثری با عنوان «علوم اسرار روحانی» تألیف بهروزامی اشاره شده که بخشی از محتوای روزنامه با تأثیر از آن تنظیم گردیده است.

در مجموع، «نامه آزاد» را می‌توان از نشریاتی دانست که در کنار پرداختن به اخبار رسمی، به انتشار مطالب فکری و موضوعات غیرمتعارف نیز توجه داشته و از این جهت، نمونه‌ای قابل توجه در میان مطبوعات آن دوره به شمار می‌آید.