روزنامه حیات | مدیریت شیخ محمدحسین شریعت (آزادی) اواخر قاجار

روزنامه حیات از روزنامه‌های سیاسی و تاریخی اواخر دوره قاجار است که به مدیریت شیخ محمدحسین شریعت، مشهور به حیات و بعدها با نام خانوادگی آزادی، در شهر شیراز منتشر می‌شد.

نخستین دوره انتشار این روزنامه در سال ۱۳۲۸ قمری آغاز شد. شیخ محمدحسین شریعت با همکاری آقا صوفی امیرشاه، آزادی‌خواه هندی که پس از ترک انگلستان به ایران آمده بود، انتشار روزنامه را با هدف مبارزه با نفوذ بیگانگان و حمایت از آرمان‌های آزادی‌خواهانه آغاز کرد. با تحت تعقیب قرار گرفتن آقا صوفی از سوی دولت بریتانیا و خروج او از شیراز، انتشار روزنامه پس از هشت شماره متوقف شد.

دوره دوم انتشار روزنامه از شعبان ۱۳۳۳ قمری آغاز گردید. در این دوره، حیات به عنوان ارگان حزب دموکرات فارس فعالیت می‌کرد و در تحولات سیاسی و اجتماعی فارس طی سال‌های ۱۳۳۳ و ۱۳۳۴ قمری نقش مؤثری داشت. این روزنامه با استبداد داخلی و مداخلات قدرت‌های خارجی در ایران به مخالفت می‌پرداخت و از اندیشه‌های مشروطه‌خواهی و آزادی‌طلبی حمایت می‌کرد.

در سال ۱۳۳۴ قمری، به دنبال فشارهای سیاسی، روزنامه بار دیگر توقیف شد و شیخ محمدحسین شریعت به اتهام وطن‌خواهی بازداشت و زندانی گردید. با وجود این، فعالیت‌های سیاسی و فرهنگی او متوقف نشد و پس از آزادی، به همکاری خود با حزب دموکرات فارس ادامه داد.

سومین دوره انتشار روزنامه در جمادی‌الاول ۱۳۳۶ قمری آغاز شد. در سرمقاله نخستین شماره این دوره، مدیر روزنامه با نثری ادبی و استعاری، خاموشی موقت حیات را به غروب خورشید آزادی تشبیه کرده و بازگشت دوباره روزنامه را آغاز مرحله‌ای تازه در مبارزه برای آزادی، آگاهی و حقوق ملت دانسته است.

روزنامه حیات معمولاً در چهار صفحه، با خط نستعلیق و به صورت هفته‌ای یک‌بار منتشر می‌شد و از مهم‌ترین روزنامه‌های سیاسی جنوب ایران در سال‌های پایانی حکومت قاجار به شمار می‌آید.

مدتی نیز محمدحسین استخر، روزنامه‌نگار، نویسنده، قاضی و مدیر روزنامه استخر، سردبیری روزنامه حیات را بر عهده داشت و در شکل‌گیری خط مشی سیاسی و فرهنگی آن نقش مؤثری ایفا کرد.

شیخ محمدحسین شریعت (آزادی)

شیخ محمدحسین شریعت، مشهور به حیات و پس از پیروزی نهضت مشروطه با نام خانوادگی آزادی، از روحانیان روشنفکر، روزنامه‌نگاران و آزادی‌خواهان برجسته شیراز در اواخر دوره قاجار بود.

او از فضلا و دانشمندان شیراز به شمار می‌رفت و فعالیت‌های فرهنگی خود را پیش از ورود به عرصه مطبوعات آغاز کرد. در سال ۱۳۲۵ قمری، به درخواست میرزا ابراهیم مجتهد محلاتی، دبستان شریعت را در شیراز تأسیس کرد که از مدارس نوین آن دوران محسوب می‌شد.

محمدحسین شریعت در سال ۱۳۲۸ قمری روزنامه حیات را بنیان نهاد و از آن به عنوان ابزاری برای مبارزه با نفوذ بیگانگان، دفاع از استقلال ایران و ترویج اندیشه‌های آزادی‌خواهانه بهره گرفت.

او پس از تعطیلی روزنامه نیز فعالیت سیاسی خود را ادامه داد و با پیوستن به حزب دموکرات فارس، در تحولات سیاسی جنوب ایران حضوری فعال داشت. در جریان مبارزات سیاسی سال ۱۳۳۴ قمری بازداشت و زندانی شد، اما پس از آزادی، بار دیگر انتشار روزنامه حیات را از سر گرفت.

شیخ محمدحسین شریعت از چهره‌های اثرگذار مطبوعات مشروطه و از پیشگامان روزنامه‌نگاری آزادی‌خواه در جنوب ایران به شمار می‌رود و روزنامه حیات مهم‌ترین یادگار فرهنگی و سیاسی او محسوب می‌شود.

محمدحسین استخر

محمدحسین استخر از روزنامه‌نگاران، نویسندگان، وکلا و قضات برجسته مشروطه‌خواه شیراز بود. وی علاوه بر مدیریت روزنامه استخر، برای مدتی سردبیری روزنامه حیات را نیز بر عهده داشت.

او با قلمی توانمند در دفاع از مشروطه، آزادی و اصلاحات اجتماعی می‌نوشت و از فعالان فرهنگی و سیاسی فارس محسوب می‌شد. محمدحسین استخر پس از سال‌ها فعالیت مطبوعاتی و اجتماعی، در ۲۰ شهریور ۱۳۰۲ خورشیدی درگذشت.

مشخصات روزنامه

نام روزنامه: حیات

مدیر و صاحب امتیاز: شیخ محمدحسین شریعت (آزادی)

محل انتشار: شیراز

سال آغاز انتشار: ۱۳۲۸ قمری

دوره تاریخی: اواخر دوره قاجار

تعداد صفحات: ۴ صفحه

خط چاپ: نستعلیق

ترتیب انتشار: هفته‌ای یک‌بار

موضوع: سیاسی، تاریخی، اجتماعی

وابستگی سیاسی: ارگان حزب دموکرات فارس (در دوره دوم انتشار)