حقیقت
روزنامه حقیقت | نشریه چپ و کارگری به مدیریت دهگان
روزنامه «حقیقت» از جمله نشریات اجتماعی و کارگری دوره معاصر است که در سال ۱۳۰۰ شمسی در طهران منتشر شد. این روزنامه به صاحبامتیازی «ع. بهبهانی» و با مدیرمسئولی فردی با حروف اختصاری «س.م» تأسیس گردید. نخستین شماره آن در تاریخ ۹ جدی ۱۳۰۰ شمسی، بر روی یک ورق بزرگ، با چاپ سربی در مطبعه «ایران» به چاپ رسید.
روزنامه «حقیقت» خود را «اجتماعی و طرفدار رنجبران و اتحادیههای کارگران» معرفی میکرد و شعار آن «رنجبر روی زمین اتحاد» بود که در بالای عنوان روزنامه درج میشد. محل اداره آن در خیابان پستخانه طهران قرار داشت. بهای اشتراک سالیانه برای داخل کشور ۵۰ قران و برای خارج ۶۰ قران تعیین شده بود و اشتراک ششماهه نیز بهترتیب ۳۰ و ۳۵ قران بود. این روزنامه در آغاز هفتهای دو بار، در روزهای سهشنبه و پنجشنبه منتشر میشد.
در عنوان روزنامه، علاوه بر مشخصات، رباعی زیر نیز درج شده بود:
«ای آنکه به زور ثروت خود مستی
دانی بود پس بلندی پستی
گر کارگر امروز شود خوش با تو
فردا که انتقام ایمن هستی»
مقاله افتتاحی روزنامه با عنوان «حقیقت» با لحنی انتقادی و اندیشهمحور آغاز میشود و به مفهوم حقیقت بهعنوان آرمان متفکران میپردازد. در شماره نخست، پس از سرمقاله، مقالهای با عنوان «سیاست اقتصادی جدید روسیه یا افلاس مسلک کمونیزم» منتشر شده و سپس اخبار داخلی و حوادث خارجی درج گردیده است. همچنین در پاورقی روزنامه، ترجمه کتاب «پرگرام ارفورت» تألیف کارل کائوتسکی به چاپ میرسید.
پس از مدتی، روند انتشار روزنامه افزایش یافت و به پنج شماره در هفته رسید و در قالب چهار صفحه با قطع بزرگ منتشر شد. از این نشریه، نسخههایی تا شماره ۱۰۴ مورخ جمعه دوم سرطان ۱۳۰۱ شمسی (۲۲ ژوئن ۱۹۲۲ میلادی) در دست است.
در برخی منابع متأخر، از جمله روزنامه «تهران مصور» (شماره ۱۶۳، مورخ ۴ مرداد ۱۳۲۵ شمسی)، در شرح زندگی جعفر پیشهوری (جوادزاده)، به تأسیس روزنامهای به نام «حقیقت» توسط وی اشاره شده است. با این حال، مشخص نیست که این اشاره مربوط به همین روزنامه باشد یا نشریهای دیگر، زیرا این روزنامه پیشتر منتشر شده بود و اطلاعات دقیقی درباره این ارتباط در دست نیست. همچنین هویت «س.م» بهعنوان مدیرمسئول روزنامه همچنان ناشناخته باقی مانده است.
در روزنامه «طوفان» (شماره ۲۷ سال دوم، مورخ ۱۸ عقرب ۱۳۰۱ شمسی) نیز گزارشی از توقیف مجدد روزنامه حقیقت منتشر شده که نشان میدهد این نشریه چندین بار توقیف شده است. در این گزارش، توقیف روزنامه در حین چاپ مورد اعتراض قرار گرفته و «قصاص قبل از جنایت» خوانده شده است.
از سوی دیگر، سید محمد دهگان، از فعالان سیاسی و اجتماعی و از تحصیلکردگان رشتههای سیاسی و اقتصاد در دانشگاه مسکو، نیز روزنامهای با نام «حقیقت» منتشر کرده است. وی فرزند سید تقی عندلیب کاشانی و از بستگان مؤیدالاسلام مدیر روزنامه «حبلالمتین» بود. دهگان پس از تحصیل در اروپا و بازگشت به ایران در سال ۱۳۲۹ قمری، در فعالیتهای کارگری و سیاسی نقش مهمی ایفا کرد و حتی بهعنوان نماینده کارگران ایران در کنگره بینالملل سوم شرکت نمود.
روزنامه «حقیقت» که به مدیریت دهگان منتشر میشد، ترجمهای از واژه روسی «پراودا» بود و بهعنوان ارگان جریانهای چپ فعالیت میکرد. این نشریه با تیراژی حدود پنجهزار نسخه، نقش مهمی در روشنگری و تقویت جنبشهای کارگری داشت. دهگان در سالهای پایانی عمر از فعالیتهای سیاسی فاصله گرفت و به امور اقتصادی و بانکی پرداخت و مدتی نیز ریاست بانک ایران و شوروی را بر عهده داشت. وی سرانجام در شهریور ۱۳۲۰ شمسی، همزمان با تحولات ناشی از اشغال ایران، در همدان درگذشت. او مترجم کتاب مانیفست نیز بوده است.