تنبیه
روزنامه تنبیه | نشریه فکاهی و کاریکاتوری در تهران دوره قاجار
روزنامه «تنبیه» از نشریات فکاهی و انتقادی دوره قاجار در تهران است که به دبیری و نگارندگی «معتضدالاطباء» تأسیس شد. شماره هفتم سال اول این روزنامه در تاریخ ۱۴ جمادیالثانی ۱۳۲۵ هجری قمری منتشر شده است.
مشخصات انتشار روزنامه تنبیه
محل انتشار: تهران
نوع انتشار: فکاهی، انتقادی و کاریکاتوری
چاپ: ترکیبی از چاپ سنگی و سربی
این روزنامه در دو بخش مجزا منتشر میشد؛ مطالب نوشتاری با چاپ سربی در مطبعه «شرقی» و کاریکاتورها با چاپ سنگی در مطبعه «میرزا علیاصغر» به چاپ میرسید.
عنوان روزنامه «تنبیه» با خط نسخ درشت در سرلوحه درج شده بود. تعداد صفحات هر شماره معمولاً ۴ صفحه بود، اما در برخی شمارهها به ۱۰ صفحه نیز میرسید.
از ویژگیهای خاص این نشریه آن است که سال انتشار در شمارهها ذکر نمیشد و تنها شماره مسلسل و تاریخ درج میگردید.
محتوای روزنامه تنبیه
روزنامه «تنبیه» از ساختاری مشابه روزنامه «بهلول» برخوردار بود. صفحه اول و آخر به کاریکاتور اختصاص داشت و صفحات میانی شامل مقالات انتقادی و طنزآمیز بود.
بخش اصلی مطالب تحت عنوان «اوضاع فلکی» منتشر میشد که بهصورت کنایهآمیز به نقد اوضاع سیاسی و اجتماعی میپرداخت. همچنین در برخی شمارهها مطالبی با عنوان «اوضاع ملکی» درج میشد.
سرمقاله و سبک نگارش
سرمقالههای روزنامه به قلم مدیر آن نوشته میشد و معمولاً لحن انتقادی و طنزآلود داشت. بهعنوان نمونه، در شماره ۲۰ (ربیعالثانی ۱۳۲۹ قمری)، مقالهای با عنوان شعری «هر لحظه به شکلی بت عیار برآید» در نقد مدیر روزنامه «ایران» منتشر شده است.
مطالب ادبی
در برخی شمارهها، اشعاری تحت عنوان «ادبیات» منتشر میشد که بیانگر جنبه فرهنگی و ادبی این نشریه بود. این اشعار اغلب مضامین انتقادی یا اجتماعی داشتند.
قیمت و اشتراک
بهای اشتراک سالیانه روزنامه در تهران ۱۲ قران بود و برای سایر ولایات، هزینه پست نیز به آن افزوده میشد.
قیمت تکشماره:
- تهران: ۱۰۰ دینار
- سایر ولایات: ۳ شاهی
محل اداره روزنامه
نشانی دفتر روزنامه به شرح زیر بود:
خیابان جلیلآباد، جنب حمام آغاباشی، کوچه قورخانه کهنه، شماره ۱۸
تغییر نام روزنامه
پس از مدتی انتشار، عنوان روزنامه تغییر یافت و با افزودن واژه «درخشان» با نام «تنبیه درخشان» منتشر شد. علت این تغییر نام مشخص نیست.