اطلاع
روزنامه اطلاع | نشریه دولتی دوره ناصرالدین شاه قاجار
روزنامه اطلاع یکی از روزنامههای نیمهرسمی دولتی در دوره سلطنت ناصرالدین شاه قاجار بود که با هدف آگاهیبخشی به ایرانیان نسبت به اوضاع سیاسی جهان منتشر میشد. این روزنامه زیر نظر وزارت انطباعات اداره میشد و بخشی از نظام مطبوعاتی دولتی آن دوره بهشمار میرفت.
زمینه تأسیس و مدیریت
در اوایل سال ۱۲۸۸ قمری، ناصرالدین شاه اداره روزنامههای دولتی را از علیقلی میرزا اعتضادالسلطنه گرفته و به محمدحسنخان صنیعالدوله واگذار کرد.
صنیعالدوله با ایجاد تغییراتی در ساختار مطبوعات، سه روزنامه پیشین (دولتی، ملتی و علمی) را تعطیل و روزنامه ایران را بهصورت منظم منتشر کرد. سپس در سال ۱۲۹۸ قمری، برای تکمیل پوشش خبری و تمرکز بر اخبار خارجی، روزنامه اطلاع را تأسیس نمود.
در این دوره، صنیعالدوله همزمان مدیریت هر دو روزنامه ایران و اطلاع را بر عهده داشت.
مشخصات انتشار
نخستین شماره روزنامه اطلاع در تاریخ:
- دوشنبه ۲۷ ربیعالثانی ۱۲۹۸ قمری
- مطابق با ۲۸ مارس ۱۸۸۱ میلادی
منتشر شد.
ویژگیهای ظاهری و فنی:
- تعداد صفحات: ۴ صفحه
- قطع: بزرگ
- خط: نسخ
- نوع چاپ: سنگی
- محل چاپ: مطبعه دولتی
این روزنامه بهصورت هفتگی منتشر میشد و شماره دوم آن در ۴ جمادیالاولی ۱۲۹۸ قمری انتشار یافت.
نظام توزیع و قیمت
روزنامه اطلاع برای مشترکان روزنامه ایران بهصورت رایگان ارسال میشد. اما برای سایر افراد:
- قیمت اشتراک سالیانه در تهران: ۱۸ هزار دینار
- در سایر ولایات: ۱۹ هزار و پنج شاهی
محتوای روزنامه
هدف اصلی از انتشار روزنامه اطلاع، ارائه اخبار و تحلیلهای مربوط به سیاست جهانی و رویدادهای خارجی بود. این در حالی است که روزنامه ایران بیشتر به:
- وقایع داخلی
- اخبار دربار
- گزارشهای مربوط به شاه (مانند شکارها و سفرها)
میپرداخت.
در نتیجه، اطلاع را میتوان مکملی برای پوشش خبری ایران دانست که تمرکز آن بر تحولات بینالمللی بوده است.
نمونهای از مطالب
در نخستین شماره روزنامه، بدون مقدمهای درباره هدف انتشار، مطلبی با عنوان «پلتیک» منتشر شد که به شرح وقایع خشونتآمیز و سیاسی، از جمله کشته شدن اعتلاءالدوله در کرمانشاه میپرداخت.
در این گزارش، با بیانی تند و انتقادی، به اقدامات خشونتآمیز و نابسامانیهای سیاسی اشاره شده و حتی تصویر (گراور) اعتلاءالدوله نیز در کنار مطلب چاپ شده بود؛ امری که در مطبوعات آن زمان قابل توجه است.