اتحاد – سرکشیک زاده

روزنامه اتحاد | بررسی نقش سیدکاظم سرکشیک‌زاده در مطبوعات مشروطه

نشریه اتحاد به عنوان یک جریده دوهفتگی و مشروطه‌خواه در دوره مشروطه اول توسط محمدعلی خان تربیت در سال ۱۳۲۶ قمری در تبریز پایه‌گذاری شد. این نشریه که رویکردی میانه‌رو داشت، بعدها در دوران پهلوی اول با مدیریت سیدکاظم سرکشیک‌زاده به یکی از روزنامه‌های پرمخاطب تهران تبدیل گردید. سیدکاظم سرکشیک‌زاده که به نام سیدکاظم اتحاد نیز شهرت یافت، روزنامه‌نگار و سیاستمداری بود که پس از تحصیلات حوزوی، فعالیت حرفه‌ای خود را با نوشتن در روزنامه‌های ایران و تجدد و هفته‌نامه فکاهی امید آغاز کرد. او در سال ۱۲۹۸ خورشیدی مسئولیت سازماندهی بلدیه قزوین را بر عهده گرفت و موفق شد ساختاری نوین برای شهرداری آن شهر بنا کند.

سرکشیک‌زاده اگرچه در کودتای سوم اسفند حضور مستقیم نداشت، اما از حامیان جریان‌های نوین سیاسی آن دوران محسوب می‌شد. او در سال ۱۳۰۱ با ورود به حزب رادیکال به رهبری علی‌اکبر داور، امتیاز روزنامه روزانه اتحاد را در تهران دریافت کرد. این روزنامه با رویکردی منتقد نسبت به سلسله قاجار، نقش مهمی در فضای مطبوعاتی آن زمان ایفا کرد و همین سوابق موجب شد تا وی در دوره پنجم مجلس شورای ملی به نمایندگی از مردم لاهیجان انتخاب شود. یکی از ماندگارترین اقدامات او در مجلس، ارائه طرح لغو القاب رسمی و مالیات بر عناوین بود که در نهایت با همکاری سایر نمایندگان به الغای کلیه القاب کشوری و نظامی انجامید.

دوران سیاسی سرکشیک‌زاده با فراز و فرودهای بسیاری همراه بود. وی با وجود همراهی با جناح اکثریت حامی سردار سپه، در مقاطعی با سیدحسن مدرس هم‌صدا شد و از اقدامات خارج از چهارچوب مجلس انتقاد کرد. همین ایستادگی‌های قانونی در جلسات سری مجلس باعث گردید تا پس از به قدرت رسیدن رضا شاه، از ورود مجدد او به مجلس در دوره ششم جلوگیری شود. او سال‌های بعدی عمر خود را با وساطت علی‌اکبر داور در مشاغل قضایی و بازرسی ثبت اسناد سپری کرد و مدتی نیز مدیریت روزنامه رسمی ایران را بر عهده داشت. سرکشیک‌زاده علاوه بر اصلاحات اداری، در پی ممنوعیت مصرف مشروبات الکلی در جامعه نیز بود که طرح او در مجلس پنجم مورد بحث‌های فراوان قرار گرفت. وی سرانجام در سال ۱۳۳۴ در تهران درگذشت در حالی که نام او با تاریخ مطبوعات و اصلاحات پارلمانی ایران گره خورده بود.