انتقاد روز
قاسم لاربن (قاسم رحیمیان مازندرانی)
قاسم رحیمیان مازندرانی مشهور به قاسم لاربن نویسنده، شاعر، روزنامهنگار و فعال فرهنگی اهل بابل است. وی در ۱۱ دی ۱۲۹۳ در شهر بابل متولد شد. پدر او احمد رحیمیان از تاجران چوب در این شهر بود و مادرش سلطان خانم نام داشت. لاربن فرزند دوم خانوادهای پرجمعیت بود و دوران کودکی خود را در کنار دو خواهر و پنج برادر در بابل سپری کرد.
تحصیلات ابتدایی و متوسطه خود را در مدارس احمدی، شاهپور و معرفت بابل گذراند و سپس برای ادامه تحصیل به تهران رفت و سالهای پایانی دبیرستان را در آنجا به پایان رساند. وی در سال ۱۳۱۴ برای تکمیل زبان فرانسه به فرانسه سفر کرد و پس از دو سال تحصیل، در سال ۱۳۱۶ به ایران بازگشت. پس از بازگشت، مدتی به عنوان مترجم در شرکت الکا فعالیت کرد و همزمان در دبیرستان شاهپور بابل به تدریس زبان فرانسه پرداخت.
لاربن در سال ۱۳۱۹ به عنوان مترجم در شرکت دخانیات مشغول به کار شد و مدتی نیز مسئولیت روابط عمومی بانک کار را بر عهده داشت. او در سال ۱۳۲۰ از فعالیت در مشاغل دولتی کنارهگیری کرد و چند سال بعد، در ۱۳۲۶ وارد عرصه مطبوعات شد. در همان سالها و در دوره نخستوزیری قوامالسلطنه روزنامه «جهان فردا» را تأسیس کرد و به عنوان مدیرمسئول به فعالیت روزنامهنگاری پرداخت.
در ۲۶ تیر ۱۳۳۰ با همکاری یک کانون قرآنی، روزنامهای با عنوان «انتقاد روز» در بابل منتشر کرد. این نشریه به دلیل انتقادهای تند از برخی شخصیتهای محلی، از جمله عباس اسلامی وکیل دادگستری و نماینده بابل در مجلس شورای ملی، پس از چند شماره با سانسور و توقیف مواجه شد.
لاربن در سال ۱۳۲۹ به عنوان شهردار بابل انتخاب شد، اما پس از کودتای ۲۸ مرداد ۱۳۳۲ به دلیل حمایت از دکتر محمد مصدق و تبلیغ برای او، از سمت خود برکنار شد و مدتی نیز بازداشت و زندانی گردید. وی بعدها در وزارت آبادانی و مسکن مشغول به کار شد و سرانجام از همین وزارتخانه بازنشسته شد.
قاسم لاربن در سال ۱۳۲۳ با لعیا داداشپور ازدواج کرد که حاصل این ازدواج سه فرزند به نامهای هایده (۱۳۲۴)، هادی (۱۳۲۸) و احمد (۱۳۳۴) است.
او در حوزههای داستاننویسی، شعر و نمایشنامه فعالیت داشته و آثار متعددی منتشر کرده است. از جمله آثار داستانی او میتوان به این کتابها اشاره کرد:
- من و تو (۱۳۲۲)
- لات (۱۳۲۶)
- رازها
- زن مست (۱۳۲۶)
- عشق و سیاست یا سقوط یک استاد (۱۳۳۸)
- مردک (۱۳۴۱)
- گودال (۱۳۴۳)
- جادههای بریده (۱۳۴۵)
- گره کور (۱۳۵۰)
- گوژ (۱۳۶۸)
- پرندگان بیلانه (۱۳۷۸)
- پرتگاه (۱۳۸۰)
- باد ولگرد (۱۳۸۱)
- نان تلخ (۱۳۸۲)
- جرقهای در تاریکی (۱۳۸۷)
- شکوفههای رنج (۱۳۸۷)
در حوزه شعر نیز مجموعههایی مانند سرود سحر، ایرج و هوبره (۱۳۶۳)، آسمان ابری (۱۳۸۰)، روز بیآفتاب (۱۳۸۴) و یکصد و یک رباعی (۱۳۸۶) از او منتشر شده است.
لاربن همچنین نمایشنامههایی از جمله زهره و منوچهر، عشاق جانی و مرگ آزادی نوشته که در بابل به اجرا درآمدهاند.
شهرت گسترده او بیش از همه به سبب انتشار رمان دو جلدی «لات» در سال ۱۳۲۶ است. این رمان مورد توجه دکتر محمد مصدق قرار گرفت و وی طی نامهای از آن تقدیر کرد. لاربن متن این نامه را در جلد دوم کتاب منتشر کرد. گفته میشود انتشار همین نامه پس از کودتا موجب محدود شدن انتشار این اثر شد و بعدها کتاب «لات» به یکی از آثار کمیاب او تبدیل گردید.