دانشمند
مجله دانشمند | ماهنامه علمی و فنی ایران
مجله دانشمند عنوان ماهنامهای علمی ـ فنی و از قدیمیترین و باسابقهترین نشریات علمی به زبان فارسی است که نخستین شماره آن در آبان ۱۳۴۲ منتشر شد. این مجله بهعنوان یکی از مهمترین منابع ترویج علم در ایران شناخته میشود.
آغاز انتشار
نخستین شماره مجله دانشمند در تاریخ یکم آبانماه ۱۳۴۲ با شعار «سخنان نو از جهان تازه برای نسل جدید از دانش امروز و پژوهش فردا» منتشر شد. صاحب امتیاز این نشریه عفت عمیدی نوری و مدیران آن مصطفی الموتی و نصرالله شیفته بودند. دفتر اولیه مجله در خیابان فردوسی و مقابل سفارت بریتانیا قرار داشت و بعدها نصرالله شیفته سمت مدیرمسئول و سردبیر را نیز بر عهده گرفت.
پیشینه و روند انتشار
ماهنامه دانشمند در دورهای منتشر شد که نشریات علمی در ایران بسیار محدود بودند و همین موضوع موجب استقبال گسترده از آن شد. این مجله در سالهای آغازین فعالیت خود، به انتشار مطالب علمی روز جهان در حوزههایی مانند فناوری، پزشکی، فضا و علوم پایه میپرداخت.
همزمان با تحولات جهانی مانند رقابتهای علمی دوران جنگ سرد، بهویژه میان ایالات متحده آمریکا و اتحاد جماهیر شوروی، مجله دانشمند توانست بازتابدهنده پیشرفتهای علمی و فناورانه باشد و نقش مهمی در آشنایی مخاطبان ایرانی با این تحولات ایفا کند.
از سوی دیگر، گسترش دانشگاهها و فعالیتهای علمی در ایران نیز باعث افزایش توجه عمومی به علم شد و جایگاه این نشریه را تقویت کرد.
پس از انقلاب
پس از انقلاب اسلامی ایران، در سال ۱۳۶۲ امتیاز مجله دانشمند به بنیاد مستضعفان انقلاب اسلامی واگذار شد و از سال ۱۳۶۳ نام این بنیاد بهعنوان صاحب امتیاز در نشریه درج گردید.
در این دوره، مدیران و سردبیران مختلفی مسئولیت نشریه را بر عهده داشتند، از جمله:
- علی میرزایی
- احمد فرمد
- علیرضا کریمی
در سالهای بعد نیز افرادی مانند یعقوب مشفق بهعنوان مدیرمسئول و علیاکبر قزوینی بهعنوان سردبیر فعالیت داشتهاند.
دورههای جدید
از سال ۱۳۸۸ با تأسیس مؤسسه تحقیق و توسعه دانشمند، امتیاز نشریه به این مؤسسه واگذار شد. در سالهای بعد نیز مدیران و سردبیران مختلفی از جمله سید حامد عسگری، محمدجواد ترابی، سید محمدعلی ضیائی، حامد عظیمزادگان و علیرضا حاتمی در این نشریه فعالیت داشتهاند.
جایگاه و اهمیت
مجله دانشمند بهعنوان قدیمیترین نشریه علمی-ترویجی ایران:
- بیش از پنج دهه بهطور مستمر منتشر شده است
- نقش مهمی در ترویج علم در میان عموم مردم داشته است
- برای چندین نسل از مخاطبان، منبعی قابل دسترس از دانش روز بوده است
این نشریه همچنین با بهرهگیری از نویسندگان، مترجمان و ویراستاران برجسته، سهم قابل توجهی در ارتقای سطح دانش عمومی در ایران ایفا کرده است.