آشنا

طوسی حائری | زندگی‌نامه و فعالیت‌ها

معرفی

طوسی حائری (۱۵ دی ۱۲۹۶، مشهد – ۱۷ فروردین ۱۳۷۲) نویسنده، مترجم و از پیشگامان رسانه‌ای ایران بود. او به‌عنوان نخستین گوینده زن در رادیوی ملی ایران شناخته می‌شود و از چهره‌های تأثیرگذار در حوزه فرهنگ و مطبوعات معاصر به شمار می‌آید.

زندگی و تحصیلات

طوسی حائری در خانواده‌ای روحانی و روشن‌اندیش در مشهد متولد شد. پدر او، محمدباقر حائری مازندرانی، از روحانیان و حقوقدانان بود.

وی دوران دبستان را در رامسر و دوره دبیرستان را در تهران گذراند و در سال ۱۳۱۵ به تدریس زبان انگلیسی پرداخت.

او از نخستین دانشجویان زن در دانشسرای عالی و دانشکده ادبیات دانشگاه تهران بود و در سال ۱۳۱۶ به‌عنوان نخستین زن، در رشته ادبیات از این دانشگاه فارغ‌التحصیل شد.

تحصیل در خارج از کشور

در سال ۱۳۱۶ برای ادامه تحصیل به فرانسه رفت و در دانشگاه سوربن در رشته ادبیات تطبیقی تحصیل کرد. وی بین سال‌های ۱۳۱۶ تا ۱۳۱۹ مدرک کارشناسی ارشد دریافت کرد و در سال ۱۳۳۲ موفق به اخذ دکترای زبان فرانسه شد.

فعالیت‌های فرهنگی و مطبوعاتی

طوسی حائری از نوجوانی وارد فعالیت‌های فرهنگی و مطبوعاتی شد. او در سال‌های ۱۳۱۴ تا ۱۳۱۶ با فعالان جنبش زنان ایران همکاری داشت و در نشریه «خطابه بانوان» و کانون بانوان ایران مشارکت می‌کرد.

پس از بازگشت به ایران در سال ۱۳۱۹، فعالیت خود را در رادیو آغاز کرد و به‌عنوان نخستین گوینده زن رادیو در ایران شناخته شد. هم‌زمان در دانشگاه تدریس می‌کرد و به ترجمه متون ادبی از زبان فرانسه می‌پرداخت.

ترجمه‌های او از دهه ۱۳۲۰ در نشریاتی مانند «اطلاعات هفتگی» و «کتاب هفته» منتشر می‌شد.

فعالیت‌های ادبی و ترجمه

از جمله ترجمه‌های شناخته‌شده طوسی حائری می‌توان به ترجمه شعر «دوست من درخت» اثر مینو دروئه در سال ۱۳۴۰ اشاره کرد که بر برخی شاعران معاصر از جمله سیاوش کسرایی تأثیر گذاشت.

او همچنین در انتشار آثاری مانند «افسانه هفتاد و دو ملت» اثر هانری پورا با همکاری احمد شاملو نقش داشت و در ترجمه کتاب «پابرهنه‌ها» نوشته زاهاریا استانکو نیز مشارکت کرد.

فعالیت‌های رسانه‌ای و هنری

طوسی حائری در سال ۱۳۳۷ مجله «آشنا» را با هزینه شخصی و به سردبیری احمد شاملو منتشر کرد که پس از ۱۷ شماره متوقف شد. این نشریه از نخستین فعالیت‌های مستقل مطبوعاتی احمد شاملو محسوب می‌شود.

او همچنین در سال ۱۳۴۱ در فیلم کوتاه «خواستگاری» به کارگردانی ابراهیم گلستان ایفای نقش کرد.

زندگی شخصی و سال‌های پایانی

طوسی حائری در سال ۱۳۳۶ با احمد شاملو ازدواج کرد که این ازدواج پس از چند سال به جدایی انجامید. وی در سال ۱۳۴۶ وارد وزارت علوم شد و تا سمت معاونت این وزارتخانه ارتقا یافت.

او در سال‌های پایانی عمر به تدریس زبان فرانسه پرداخت و محل زندگی‌اش به یکی از محل‌های تجمع نویسندگان و روشنفکران تبدیل شده بود.

طوسی حائری در سال ۱۳۷۲ در محمودآباد درگذشت.