مجله موسیقی

مجله موسیقی | نخستین نشریه تخصصی موسیقی ایران

مجله «موسیقی» (به فرانسوی: La Revue musicale) نخستین مجله تخصصی موسیقی به زبان فارسی و همچنین اولین نشریه موسیقی در ایران است که از اوایل سال ۱۳۱۸ شمسی (۱۹۳۹ میلادی) در تهران منتشر شد.

دوره نخست (۱۳۱۸–۱۳۲۰)

در دوره نخست، چهره‌هایی چون غلامحسین مین‌باشیان، نیما یوشیج و عبدالحسین نوشین با این مجله همکاری داشتند.

محتوای این دوره بیشتر شامل مقالات مرتبط با موسیقی کلاسیک غرب، نقد کنسرت‌های برگزارشده در تهران و انتشار نت سرودها بود. ناشر این دوره «اداره موسیقی» بود و انتشار مجله با وقوع اشغال ایران در شهریور ۱۳۲۰ به‌طور موقت متوقف شد.

دوره دوم (۱۳۲۹–۱۳۳۰)

پس از وقفه‌ای ۹ ساله، انتشار مجله در سال ۱۳۲۹ با سردبیری روبیک گریگوریان از سر گرفته شد. این دوره تنها چند ماه ادامه داشت.

دوره سوم و پایانی (۱۳۳۵–حدود ۱۳۵۲)

طولانی‌ترین دوره انتشار «مجله موسیقی» مربوط به این دوره است. در این سال‌ها، افرادی مانند محمود خوشنام و زاون هاکوپیان سردبیری مجله را بر عهده داشتند. ناشر این دوره وزارت فرهنگ و هنر بود.

از نکات مهم این دوره، انتشار مقالات «نمایش در ایران» اثر بهرام بیضایی در شماره‌های ۶۲ تا ۷۷ طی سال‌های ۱۳۴۱ و ۱۳۴۲ است.

غلامحسین مین‌باشیان

غلامحسین مین‌باشیان (۱۲۸۶–۱۳۵۹) از چهره‌های مهم موسیقی ایران، آهنگساز و رهبر ارکستر بود و رهبری «ارکستر سمفونیک بلدیه» را بر عهده داشت.

زندگی و تحصیلات

او در تهران متولد شد و پس از تحصیل در دارالفنون، برای ادامه آموزش موسیقی به سوئیس رفت و در کنسرواتوار ژنو تحصیل کرد. سپس در برلین ادامه تحصیل داد و در سال ۱۳۰۹ فارغ‌التحصیل شد. وی نخستین دانشجوی آسیایی بود که موفق به دریافت مدال «گوستاو هلندر» از کنسرواتوار برلین شد.

مدیریت هنرستان موسیقی

در سال ۱۳۱۳ به دستور رضاشاه، به ریاست هنرستان موسیقی منصوب شد و جایگزین علینقی وزیری گردید. او تغییراتی اساسی در نظام آموزشی موسیقی ایجاد کرد و برنامه‌ها را بر اساس الگوی کنسرواتوارهای اروپایی تنظیم نمود.

در این دوره، آموزش موسیقی ایرانی در هنرستان محدود شد و تمرکز بر موسیقی کلاسیک غربی قرار گرفت که واکنش‌هایی را در پی داشت.

فعالیت‌های اجرایی و فرهنگی

در سال ۱۳۱۷، با پیشنهاد وی، اداره موسیقی کشور در وزارت فرهنگ تأسیس شد و ریاست آن به او واگذار گردید. همچنین با جذب استادان خارجی، نقش مهمی در ارتقای سطح آموزش موسیقی ایفا کرد.

تأسیس ارکستر سمفونیک بلدیه

مین‌باشیان در سال ۱۳۱۲ «ارکستر سمفونیک بلدیه» را در تهران بنیان‌گذاری کرد که نخستین ارکستر سمفونیک ایران به‌شمار می‌رود. این ارکستر با حدود ۴۰ نوازنده آغاز به کار کرد و در اجرای آثار موسیقی کلاسیک نقش مهمی داشت.

در برنامه‌های این ارکستر، آثاری از آهنگسازان بزرگی چون لودویگ فان بتهوون، فرانتس شوبرت، ژرژ بیزه، مودست موسورگسکی و ادوارد گریگ اجرا شد.

پایان فعالیت

در مهر ۱۳۲۰، هم‌زمان با تحولات سیاسی، فعالیت غلامحسین مین‌باشیان در سمت‌های دولتی پایان یافت و علینقی وزیری مجدداً به ریاست هنرستان موسیقی منصوب شد. با این تغییر، موسیقی ایرانی دوباره در برنامه‌های آموزشی مورد توجه قرار گرفت.