خواندنیها
مجله خواندنیها | تاریخچه، علیاصغر امیرانی و نقش آن در مطبوعات ایران
مجله خواندنیها یکی از قدیمیترین و پرمخاطبترین نشریات ایران بود که انتشار آن از سال ۱۳۱۹ خورشیدی آغاز شد و تا تابستان ۱۳۵۸ بهطور پیوسته ادامه یافت. این مجله بهعنوان یکی از نشریات تأثیرگذار در تاریخ مطبوعات ایران شناخته میشود.
تاریخچه انتشار
خواندنیها در ابتدا بهصورت جزوهای کوچک منتشر میشد. علیاصغر امیرانی در سال ۱۳۱۹ با اجاره یک اتاق و گردآوری مطالب جذاب از نشریات مختلف، نخستین شمارههای این نشریه را منتشر کرد.
در سالهای نخست، این نشریه بیشتر بهصورت مجموعهای از مطالب گردآوریشده بود، اما بهتدریج به یک مجله منظم و پرمخاطب تبدیل شد. دوره ابتدایی انتشار آن بهدلیل کمیابی، حتی برای خود امیرانی نیز بهسختی قابل دسترسی بود.
نویسندگان و همکاران
در آغاز، بیشتر مطالب مجله توسط خود امیرانی نوشته میشد، اما با گسترش فعالیت مجله، نویسندگان متعددی به آن پیوستند. از جمله این افراد میتوان به امیرهوشنگ عسگری، نصرالله شیفته، ایرج نبوی، محمود طلوعی، ذبیحالله منصوری، مسعود برزین و حسین مکی اشاره کرد.
محتوای مجله
مطالب خواندنیها طی سالهای انتشار، تنوع زیادی داشت و از موضوعات عامهپسند تا مقالات جدی و انتقادی را شامل میشد. این مجله گاه به انتشار داستانها و روایتهای اجتماعی میپرداخت و گاه با انتشار مقالات صریح، به نقد نهادهای حکومتی، دستگاه قضایی و حتی شخص محمدرضا پهلوی میپرداخت.
سرمقالههای امیرانی، بهویژه از دهه ۱۳۳۰ به بعد، نقش مهمی در شکلگیری رویکرد انتقادی مجله داشت و با عنوانهایی مانند «بدون رتوش» منتشر میشد.
توقیف و محدودیتها
مجله خواندنیها در طول فعالیت خود بارها با توقیف مواجه شد. از جمله مهمترین این موارد، توقیف در سالهای ۱۳۲۱ و ۱۳۴۸ بود که از طولانیترین دورههای توقف انتشار این نشریه بهشمار میآید.
در برخی مقاطع، فشارهای سیاسی باعث شد حتی شمارههایی از مجله بهصورت صفحات سفید منتشر شود که نشانهای از محدودیتهای اعمالشده بر مطبوعات بود.
پایان انتشار
آخرین شماره مجله خواندنیها در مردادماه ۱۳۵۸ منتشر شد. توقف نهایی این نشریه به خواست خود امیرانی صورت گرفت. پس از آن، وی بازداشت شد و در نهایت در سال ۱۳۶۰ اعدام گردید.
پس از توقیف، مؤسسه خواندنیها مصادره شد و امتیاز آن به بنیاد مستضعفان واگذار گردید.