سالنامه پارس

محمد علی امیرجاهد (شاعر ایرانی) در نوروز سال ۱۳۰۵ یک تقویم کوچک با عنوان سالنمای ۱۳۰۴ منتشر کرد و این مقدمه‌ ای شد برای بنیان‌گذاری سالنامه پارس که به مدت ۲۸ سال چاپش ادامه یافت. این سالنامه تا سال ۱۳۳۲ چاپ شد و مطالبش ادبی، اجتماعی، اقتصادی، تاریخی، فکاهی و علمی بود. بیش‌‌ترین مطالب سالنامه پارس توسط محمدعلی امیر جاهد مدیر و سردبیر این نشریه تهیه شده است. محمد معین، غلامرضا رشید یاسمی، جواد فاضل لاریجانی و سعید نفیسی از نویسندگان پرکار این سالنامه بودند.

محمدعلی امیرجاهد (زادهٔ ۱۲۷۵ در تهران – درگذشتهٔ ۱۳۵۶ در تهران) شاعر و تصنیف‌ساز بود.

اشعارش بیشتر مضامین میهنی، اجتماعی، عشقی، سیاسی و فلسفی داشت. وی بیش از یکصد سرود و تصنیف ساخته‌است و دو جلد کتاب دارد که جلد اول آن دیوان امیرجاهد در سال ۱۳۳۳ با نت آهنگ‌هایش به چاپ رسیده‌است و جلد دوم آن نیز در مرداد ۱۳۴۹ چاپ و انتشار یافت. دختر وی مهین امیر جاهد، همسر محمد معین بود و مهدخت معین، نوه دختری او است. در طول تمامی دوران زندگی اش و با آثار فراوانی که تاکنون از وی بر جای مانده، تمامی تصانیف شعر و آهنگ خود او است به جز ترانهٔ «ای نوع بشر» و «تا جوانان ایران» که شعر توسط وی ساخته شده و آهنگ در بیات اصفهان ساختهٔ علی‌اکبر شهنازی است.

زندگی‌نامه

محمدعلی فرزند عباس‌قلی، در سال ۱۲۷۵ ه‍. خ در تهران متولد شد. او که نخستین فرزند خانواده بود، تحصیلات ابتدایی را در مکتب‌خانه شمس در گذر شیخ صفی‌الدین و مدرسه علمیه در خیابان شنی گذراند و برای تکمیل تحصیلات به دارالفنون رفت و در همین حال تا آغاز جنگ جهانی اول در روزنامه رسمی و جراید آن زمان به کار خبرنگاری و خدمات مطبوعاتی اشتغال داشت و شعر و تصنیف‌های شورانگیز، با تخلُص «جاهد» می‌ساخت. او پس از کودتای ۱۲۹۹ به خدمت مجلس شورای ملی درآمد. در سال ۱۳۰۲ بر اثر شهرت تصنیف‌ها و شعرهایش، احمدشاه قاجار از وی دعوت کرد و کلمهٔ «امیر» را به تخلص و نام خانوادگی او افزود و از آن پس با نام «امیر جاهد» شناخته شد.

وی در سال ۱۳۰۵ به انتشار سال‌نامه پارس پرداخت که انتشار آن ۲۸ سال ادامه یافت. امیرجاهد در سفری که به غرب ایران داشت توسط نیروهای قزاق روسیه دستگیر و پس از مدتی آزاد شد. او در سال ۱۳۳۰ از مجلس شورای ملی بازنشسته شد و از سوی وزیر فرهنگ و هنر، مهرداد پهلبد، به عنوان دبیر «انجمن اشاعه و اعتلای موسیقی» منصوب شد و هنرستان آزاد موسیقی ملی (هنرستان شبانه موسیقی) را تشکیل داد و چندسال نیز مسئولیت هنرستان را برعهده داشت.

در سال ۱۳۰۸ تصنیف‌های او با صدای قمرالملوک وزیری و تار ارسلان درگاهی و مرتضی نی‌داوود بر روی صفحات ۷۸ دور ضبط شد. این آثار شامل تصنیف‌هایی در دشتی (کشور دل)، شور (جان من)، سه‌گاه (امان از این دل)، ماهور (به گردش فروردین)، به یاد درویش‌خان افشاری (در بهار امید) (در ملک ایران)، ماهور چهارگاه (هزاردستان به چمن)، ابوعطا (امان ز هجر رخ یار)، بیات ترک (بهار است و هنگام گشت) و شور (نرگس مست) است.

در سال ۱۳۸۸ فیلم مستندی با نام «هزار داستان امیرجاهد» ، دربارهٔ‌زندگی و آثار امیرجاهد، به کارگردانی «منوچهر مشیری» ساخته شد.

درگذشت

محمدعلی امیرجاهد در سال ۱۳۵۶ در سن ۸۱ سالگی در تهران درگذشت.

محمدعلی امیرجاهد

تصویری از امیرجاهد در دوران پیری

تصویری از امیرجاهد در دوران پیری
زاده۱۲۷۵ خورشیدی
تهران
درگذشته۱۳۵۶ (۸۱ سال)
تهران
پیشهشاعر و تصنیف‌ساز
ملیتایرانی
سبک(های) نوشتاریاشعاری با مضامین میهنی، اجتماعی، عشقی، سیاسی و فلسفی
همسر(ها)خدیجه (کوچک) بنانشاهی
فرزند(ان)پری، کورُش، کسری، فاطمه کِینوش (مزدوج به پرتامیان) و مهین امیرجاهد
 

 

به نقل از "تاریخ جراید و مجلات ایران" نگاشته محمد - صدر هاشمی چاپ دوم ۱۳۶۳

شناسنامه

سال مورد نظر را انتخاب کنید

۱۳۰۵

۱۳۰۶

۱۳۰۷

۱۳۰۸

۱۳۰۹