سیاست اسلامی

روزنامه سیاست اسلامی | هفته‌نامه سیاسی ـ مذهبی تهران در اواخر قاجار

روزنامه سیاست اسلامی از نشریات سیاسی و مذهبی تهران در اواخر دوره قاجار بود که به صاحب‌امتیازی و مدیرمسئولی اعتمادالاسلام سیستانی تأسیس شد و انتشار آن در سال ۱۳۰۲ خورشیدی آغاز گردید.

نخستین شماره این روزنامه در یک برگ بزرگ، با چاپ سربی در مطبعه فاروس چاپ و در ۲۳ شعبان ۱۳۴۱ قمری، برابر با ۲۰ حمل ۱۳۰۲ خورشیدی و ۱۰ آوریل ۱۹۲۳ میلادی توزیع شد.

در سرمقاله شماره نخست، خط‌مشی روزنامه بر حفظ سیاست، آداب، شعائر و تمدن اسلامی و مقابله با آنچه مدیر روزنامه تقلید سطحی از فرنگ و تضعیف ارزش‌های دینی و قومی می‌دانست، استوار شده بود.

پس از سرمقاله، مقاله‌ای به قلم اعتمادالاسلام سیستانی درباره انتخابات دوره پنجم مجلس شورای ملی منتشر شد و در ادامه اخبار داخلی و خارجی، از جمله خبرهای برگرفته از بی‌سیم‌های خارجی، درج گردید.

سیاست اسلامی به صورت هفتگی منتشر می‌شد و این موضوع در زیر عنوان روزنامه نیز قید شده بود. شماره دوم آن در ۶ ثور ۱۳۰۲ خورشیدی انتشار یافت.

محل اداره روزنامه در تهران، لاله‌زار، کوچه وثوق نظام قرار داشت. بهای اشتراک سالانه در داخل کشور ۵۰ قران و در خارج از کشور ۷۰ قران بود. اشتراک شش‌ماهه به‌ترتیب ۳۰ و ۴۰ قران و بهای تک‌شماره ۴ شاهی تعیین شده بود.

مواضع سیاسی و نقد فضای مجلس

از مطالب مهم این روزنامه، سرمقاله شماره ۲۲ با عنوان «جلوگیری از نطق» است. این مقاله به یکی از جلسات مجلس شورای ملی می‌پرداخت که در آن ملک‌الشعرای بهار، نماینده اقلیت، قصد داشت درباره وضعیت سیاسی تهران، ایجاد فضای ترور و افکار عمومی سخن بگوید.

بر اساس روایت روزنامه، برخی نمایندگان اکثریت با سخنرانی علنی او مخالفت کردند و پیشنهاد دادند موضوع در جلسه خصوصی مطرح شود. در پی این مخالفت، نمایندگان اقلیت به نشانه اعتراض مجلس را ترک کردند.

در این گزارش، از قول ملک‌الشعرای بهار آمده است که خطاب به نمایندگان اکثریت اعتراض کرد:

«جراید اقلیت را توقیف می‌کنید، گلوله به ما تحویل می‌دهید، اجازه نطق به ما نمی‌دهید…»

این گزارش نشان می‌دهد که سیاست اسلامی، با وجود تأکید بر شعائر و ارزش‌های اسلامی، نسبت به مسائل روز سیاسی، محدودیت‌های مطبوعاتی، فضای مجلس و عملکرد جناح‌های اکثریت و اقلیت نیز حساس بوده است.

به این ترتیب، محتوای سیاست اسلامی تنها محدود به موضوعات مذهبی نبود، بلکه بخش قابل توجهی از آن به انتخابات، مجلس، آزادی بیان، توقیف مطبوعات و تحولات سیاسی تهران اختصاص داشت.

اعتمادالاسلام سیستانی

اعتمادالاسلام سیستانی صاحب‌امتیاز و مدیرمسئول روزنامه سیاست اسلامی بود و خط‌مشی فکری و سیاسی روزنامه تا حد زیادی تحت تأثیر دیدگاه‌های او قرار داشت.

او در نخستین شماره، مقاله‌ای درباره انتخابات دوره پنجم مجلس شورای ملی نوشت و در سرمقاله روزنامه نیز بر حفظ هویت دینی و ملی، شعائر اسلامی و مقابله با تقلید سطحی از فرهنگ اروپایی تأکید کرد.

در اطلاعات ارائه‌شده، جزئیات بیشتری درباره زندگی، تحصیلات، تاریخ تولد و درگذشت یا دیگر فعالیت‌های مطبوعاتی اعتمادالاسلام سیستانی ذکر نشده است؛ بنابراین برای حفظ دقت تاریخی، از افزودن اطلاعات تأییدنشده درباره زندگی او خودداری می‌شود.

مشخصات روزنامه

نام روزنامه: سیاست اسلامی
صاحب‌امتیاز و مدیرمسئول: اعتمادالاسلام سیستانی
محل انتشار: تهران
دوره تاریخی: اواخر دوره قاجار
سال آغاز انتشار: ۱۳۰۲ خورشیدی
تاریخ نخستین شماره: ۲۰ حمل ۱۳۰۲ / ۲۳ شعبان ۱۳۴۱ قمری / ۱۰ آوریل ۱۹۲۳
ترتیب انتشار: هفتگی
شیوه چاپ: چاپ سربی
چاپخانه: مطبعه فاروس
موضوع: سیاسی، مذهبی، اجتماعی و اخبار داخلی و خارجی
محل اداره: لاله‌زار، کوچه وثوق نظام
اشتراک سالانه داخل کشور: ۵۰ قران
اشتراک سالانه خارج کشور: ۷۰ قران
اشتراک شش‌ماهه داخل: ۳۰ قران
اشتراک شش‌ماهه خارج: ۴۰ قران
قیمت تک‌شماره: ۴ شاهی