مرد امروز
محمد مسعود | زندگینامه و فعالیتهای مطبوعاتی و ادبی
محمد مسعود با نام مستعار «م. دهاتی» (۱۲۸۰ قم – ۲۳ بهمن ۱۳۲۶ تهران) روزنامهنگار و رماننویس برجسته ایرانی و مدیر روزنامه مرد امروز بود. او فارغالتحصیل روزنامهنگاری از بلژیک بود و فعالیت خود را از روزنامه اطلاعات آغاز کرد و با نشریات مختلفی مانند روزنامه باختر همکاری داشت.
زندگی و تحصیلات
محمد مسعود در سال ۱۲۸۰ در شهر قم به دنیا آمد. پدرش، میرزاعبدالله، روشنفکری پیشهور و از هواداران نهضت مشروطه بود و پدربزرگش، ملا محمد قمی، از علمای معروف قم بود. مسعود پس از تحصیلات ابتدایی، علوم قدیم و دینی را دنبال کرد و پس از خواندن جامعالمقدمات در حوزههای علمیه قم تحصیل نمود.
در سال ۱۳۱۱، برای کسب درآمد و امرار معاش به تهران مهاجرت کرد و در بازار مشغول به کار شد.
فعالیتهای رسانهای
پس از شهریور ۱۳۲۰ و با ایجاد آزادی نسبی در مطبوعات، محمد مسعود امتیاز روزنامهای به نام مرد امروز را دریافت کرد. پیشتر قصد داشت نام مرد آزاد را ثبت کند، اما به دلیل قوانین مطبوعات این امکان میسر نشد.
روزنامهی او با زبان تند و انتقادیاش شناخته میشد و بارها به دلیل انتقاد از دولت و شخصیتهای سیاسی، توقیف و مورد پیگرد قانونی قرار گرفت. یکی از مقالات معروف او در ۲۵ مرداد ۱۳۲۶، پیشنهاد یک میلیون ریال جایزه برای اعدام احمد قوام (قوامالسلطنه) بود که جنجال زیادی ایجاد کرد.
ترور و مرگ
محمد مسعود در ۲۳ بهمن ۱۳۲۶ در خیابان اکباتان تهران هنگام خروج از چاپخانه به ضرب گلوله کشته شد.
قتل او باعث واکنش شدید رسانهها شد و روزنامه مردم آن را «ترور فجیع» نامید. این ترور جنبه سیاسی داشت و هدف آن ایجاد ترس و محدود کردن آزادی مطبوعات بود. پرونده قتل او ده سال در دادگستری باقی ماند و تا مدتها شایعات مختلفی درباره عاملان آن منتشر شد.
پس از سالها روشن شد که ترور به دستور کیانوری و توسط تیمی شامل عباسی انجام شده بود و بسیاری از اعضای حزب توده از آن بیاطلاع بودند.
دیدگاهها درباره محمد مسعود
محمدعلی جمالزاده، نویسنده و روشنفکر ایرانی، مسعود را فردی باهوش و سیاسی میدانست و درباره مقالات جنجالی او میگوید:
«هدف اصلی محمد مسعود از نگارش مقالات تند، انتقاد از همه گروهها و مسئولان بود و همین باعث شد به یکی از برجستهترین روزنامهنگاران زمان خود تبدیل شود.»
مسعود با استفاده از نوشتار تند و انتقادهای حسابشده، توانست توجه خوانندگان و قدرتهای سیاسی را جلب کند.
آثار ادبی و رمانها
محمد مسعود علاوه بر روزنامهنگاری، نویسندهای فعال در حوزه رمان بود. برخی از مهمترین آثار او عبارتند از:
رمانهای سهگانه
- تفریحات شب (۱۳۱۱)
- در تلاش معاش (۱۳۱۲)
- اشرف مخلوقات (۱۳۱۳)
سایر رمانها
- گلهایی که در جهنم میروید (۱۳۲۲)
- بهار عمر (۱۳۲۴) – جلد دوم «گلهایی که در جهنم میروید»
رمانهای مسعود به نقد حکومت رضا شاه و توصیف سرگردانی جوانان در جامعه شهری میپردازد.
مکان دفن
محمد مسعود در گورستان ظهیرالدوله تهران به خاک سپرده شد و یاد و آثار او تا امروز مورد توجه علاقهمندان تاریخ مطبوعات و ادبیات ایران است.