بنی آدم

هفته‌نامه «بنی‌آدم» نشریه‌ای سیاسی، اجتماعی و فرهنگی بود که به صاحب‌امتیازی لقمان صالح و سردبیری مهندس عزیز دانش‌راد در تهران منتشر می‌شد. این نشریه از سال ۱۳۳۰ فعالیت خود را آغاز کرد و اعضای هیئت تحریریه آن افرادی چون مظفر مسنن، هارون یشایایی، بقراط صفایی، پرویز رهبر، جمشید هبرون و یعقوب برخوردار بودند. انتشار این هفته‌نامه در پی وقایع ۲۸ مرداد ۱۳۳۲ متوقف شد.

عزیز دانش‌راد (گبای) در سال ۱۲۹۹ خورشیدی در شهر گلپایگان متولد شد. پدرش، حق‌نظر گبای، از روحانیون شناخته‌شده آن شهر بود که در ترویج آیین یهود نقش مهمی داشت؛ از جمله اقدامات او می‌توان به ساخت کنیسا و سفرهای مکرر به بغداد برای تهیه تورات اشاره کرد.

دانش‌راد در سه‌سالگی پدر خود را از دست داد و پس از آن، مادرش سرپرستی او و دیگر فرزندان خانواده را بر عهده گرفت.

او در کودکی دچار آسیب جدی در ناحیه زانو شد که تا پایان عمر با او همراه بود و علی‌رغم انجام عمل جراحی در میانسالی، هرگز به‌طور کامل بهبود نیافت. با این حال، این مشکل مانعی برای پیشرفت تحصیلی‌اش نشد. وی از همان کودکی به یادگیری تورات و زبان عبری پرداخت و پس از مهاجرت به تهران، تحصیلات خود را در مدارس آلیانس و دبیرستان نظام به پایان رساند. سپس وارد دانشکده فنی دانشگاه تهران شد و در رشته برق با کسب رتبه نخست فارغ‌التحصیل گردید.

در مراسم فارغ‌التحصیلی، به دلیل تبعیض مذهبی، رئیس دانشکده از اهدای مستقیم نشان علمی به او خودداری کرد؛ اما سال‌ها بعد، هنگامی که دانش‌راد در مقام مدیریتی مشغول به کار بود، همان فرد با او روبه‌رو شد و از رفتار گذشته خود عذرخواهی کرد.

دانش‌راد در طول تحصیل، هم‌زمان به تدریس نیز می‌پرداخت و با وجود مشکلات مالی و درد زانو، مسیرهای طولانی را پیاده طی می‌کرد. پس از پایان تحصیلات، با وجود دریافت بورس تحصیلی برای ادامه تحصیل در فرانسه، به دلیل مسئولیت خانوادگی از آن صرف‌نظر کرد و به تدریس در دبیرستان‌های تهران پرداخت. همچنین مدتی در دانشکده پلی‌تکنیک به تدریس ریاضی مشغول بود.

او بعدها وارد فعالیت‌های اجرایی شد و در وزارتخانه‌های مختلف از جمله فرهنگ، صنایع و معادن و اقتصاد مسئولیت‌هایی بر عهده گرفت. نقش او در شکل‌گیری ساختارهای صنعتی کشور، به‌ویژه در شرکت ملی ذوب‌آهن ایران، بسیار برجسته بود و در این مسیر سفرهای متعددی به کشورهای مختلف برای مذاکرات و انعقاد قراردادهای صنعتی انجام داد. به پاس خدماتش، موفق به دریافت نشان‌های دولتی شد.

دانش‌راد در کنار فعالیت‌های دولتی، در امور اجتماعی جامعه کلیمیان ایران نیز حضوری فعال داشت. او در نشریاتی مانند «بنی‌آدم» به طرح مسائل مربوط به یهودیان می‌پرداخت و در انجمن کلیمیان تهران نقش مؤثری ایفا کرد. همچنین در تأسیس صندوق ملی این انجمن مشارکت داشت و در حفظ دارایی‌های جامعه یهودیان نقش مهمی ایفا نمود.

در سال‌های پیش و پس از انقلاب، به‌ویژه پس از درگذشت حبیب القانیان، مسئولیت‌های مهمی در هدایت جامعه کلیمیان بر عهده گرفت و با مدیریت خود به حفظ انسجام این جامعه کمک کرد. او همچنین به‌عنوان نماینده یهودیان در مجلس خبرگان قانون اساسی حضور یافت و در دفاع از حقوق اقلیت‌ها و مردم ایران تلاش کرد.

عزیز دانش‌راد در سال ۱۳۲۳ با اقدس، دخترعموی خود، ازدواج کرد و حاصل این ازدواج پنج فرزند بود. او سرانجام در سال ۱۳۷۰، پس از یک دوره بیماری، درگذشت. زندگی او نمونه‌ای از تلاش، پشتکار و تأثیرگذاری در عرصه‌های علمی، صنعتی و اجتماعی بود و خدماتش مورد توجه و احترام اقشار مختلف جامعه قرار گرفت.