مجله الدین و الحیوه
مجله دینی و اخلاقى الدین والحیوه به مدیرى ( حاج میرزا على مقدس ) در تبریز تاسیس و شماره اول سال دوم آن در دوم شهر جمادى الثانی ۱۳۴۹ قمری منتشر شده است . الدین والحیوه در سال اول بعنوان مجله دینی علمی و اخلاقی و صحی و تاریخی معرفی شده ولی در سال دوم بطلت عدم مساعد و گرانی لوازم طبع و ضیق صفحات از درج قسمت صحی و تاریخی خودداری نموده و ماهیانه یک شماره از آن نشر گردیده است . در هر شماره در زیر نام مجله این شعر : « هر کجا د ین بو د حیات آنجاست زندگانی زدین حق برپاست ) بمناسبت اسم مجله چاپ شده . وجه اشتراک سالیانه ۱۲ قران؛ ششماهه ۶ قران . ولایات دیگر باضافه مخارج بست . تکشماره ۱۴ شاهی . محل اداره تبریز نوبر منزل شخصی مولف
الدین والحیوه با چاپ سربی ( مطبعه حقیقت تبریز ) در ۳۰ صفحه بقطع خشتی کوچک چاپ و انتشار یافته گرچه گاهی انتشار آن از موعد مقرر بتاخیر می افتاده ولی با وجود این مدت دو سال منتشر شده است . شماره ۷ سال دوم آن در دوم ذیحجه ۱۳۴۹ قمری از طبع خارج گردیده و مجموع صفحات آن تا این شماره سال دوم ۱۹۰ صفحه است .
هما نفسم که یاد آور شدیم مجله الدین والحیوه مجله ایست دینی و مندرجات آن بیشتر امور مربوط بمذهب میباشد . آوردن الف و لام در نام مجله و هم چنین در عنوان مطالب از قبیل ) اهمیت المطبوعات و تعالیم القرآن و الاسلام على رغم المعترض ( حکایت از کمال علاقمندی مدیر مجله را بدین و زبان عربی مینماید مقالات مجله ساما بقلم مدیر آن تهیه و تنظیم شده و کمتر بقلم اشخاص خارجی مقاله در مجله دیده میشود . برای اطلاع از سبک نگارش آن چند سطر از مقاله اول شماره اول سال دوم مجله را نقل مینمائیم :
از تعریف مجله بزبان عربی چنین مینویسد « مجله مانند مدرسه سیار است که حاضر و مسافر و زن و مرد ، صغیر و کبیر میتواند هر قسم علم از او استفاده نماید از توحید و سایر اللهیات ، اصول و فروع آداب و فرایض و اخلاق طب و طبیعیات و فلکیات از تاریخ و احوال اسم شئونات مذهبی و رسومات عادی ، موجبات انحطاط و ترقی ،آنها از وقوعات مهمه عصری بالجمله هر آنچه سبب عبرت و بصیرت؛ تحریک عواطف و احساسات، نهضت علمی و عملی میگردد .
فهرست مندرجات بعضی از شمارههای مجله بدینقرا ر است شماره دوم اهمیت المطبوعات . تعالیم القران اقتراح سوال ( الانسان لماذا وماهو من شانه ) اثرات الظلم او السیاسه الحسینیه . الاسلام على رغم المعترض . شماره ۵ و ۶ اهمیت المطبوعات تعالیم القرآن ؛ لزوم التربتیه ؛ اثرات الظلم ، استفاده ذوقی.
جای بی تعجب است با اینکه مجله پزبان فارسی نوشته شده چرا عنوان مطالب این قسم بصورت ترکیبات عربی ذکر شده است. بهر صورت در اغلب شماره ها مطالب مندرجه تحت یکی از عناوین مذکور در فوق میباشد و چون عبارات مطالب خیلی پیچده و مشکل تنظیم شده لذا چندان استقبالی برای خریداری و خواندن مجله بعمل نمی آمده و مشترکین در پرداخت آبونه تعلل مینموده اند . مدیر مجله در بیشتر شماره ها ناچار باخطار شده و در ضمن اخطار مینویسد و هیچ نشد که یکی از شماره ها را بدون حاجت بقرض تهیه کنیم و این مطلب میرساند که مجله چندان مورد توجه مردم نبوده است.
