مجله ستاره سینما
نشریه ستاره سینما در سال ۱۳۳۲ آغاز به کار کرد. صاحب امتیاز آن پایرور(پانروژ ) گالستیان بود و در ابتدا کاظم اسماعیلی سردبیری آن را برعهده داشت. البته در طول ۲۵ سال بیش از ۱۸ سردبیر برای این نشریه تعیین شده بود که برخی از آنها بیش از یکبار سردبیر شدند. این مجله در قطع ۲۰ در ۲۷ و با صفحاتی بین ۲۴ تا ۳۸ صفحه منتشر می شد. آبان ماه ۱۳۵۷ شماره ۱۰۶۷ که آخرین شماره مجله بود منتشر شد و این نشریه نیز به کار خود پایان داد. نشریه ستاره سینما از شماره ۴۶ به بعد هفتگی شد ولی در طول فعاللیتش ماهنامه و سالنامه هم منتشر کرد. در سال ۱۳۳۹ نخستین ماهنامه این نشریه به نام: ماهانه ستاره سینما زیر نظر علی مرتضوی منتشر شد. اما بیش از ۵ شماره دوام نیاورد . در آبان ماه ۱۳۴۵ دومین دوره آن به همت بیژن خرسند در صد صفحه به قیمت ۲۰ ریال منتشر شد. این دوره نیر بیش از هفت شماره دوام نیاورد. بعد از چهار سال در اول آبان ماه ۱۳۴۹ سومین دوره زیر نظر تقی مختار منتشر شد . در چهارمین دوره ماهانه ستاره سینما فقط یک شماره منتشر و در آن نام بهمن مقصودلو به عنوان دبیر شورای نویسندگان (سال ۱۳۵۱) درج شده است. در زمستان ۱۳۵۱ نخستین فصلنامهی ستاره سینما با نام «فیلم » زیر نظر جمشید اکرمی منتشر شد. دومین شماره با دو فصل تاخیر در پائیز ۱۳۵۲ منتشر شد. با این شماره دیگر هیچگونه فصلنامه و یا ماهنامهای از سوی ستاره سینما منتشر نشد. پیش از این ماهنامهها و فصلنامهها، ستاره سینما مجلهای را در قطع وزیری منتشر کرد به نام « صحنه های زندگی » (در سمت چپ آن روی یک ستاره نوشته شده بود: « اولین نشریه ستاره سینما که به معرفی فیلمهای ایتالیا اختصاص داشت. این نشریه نه تاریخ داشت و نه شناسنامه، روی جلد آن فقط نام فخرالدین قهاری به چشم میخورد.
روند تغییر سردبیران بدین شرح است: از شماره اول تا پنجم نامی از سردبیر و مدیر مسئول برده نشده است. از شماره پنجم تا شماره ۲۸ سردبیری به عهده کاظم اسماعیلی بوده است. در همین شماره در یک کادر نوشته شده است: « با کمال خوشوقتی به اطلاع خوانندگان عزیز می رسانیم که از این شماره سردبیری مجله به عهده آقای امیرحسین فرهنگ محول گردیده است»از شماره ۳۲ مجددا کاظم اسماعیلی سردبیر شد. از شماره ۸۱ روبرت اکهارت سردبیر بود. پس از آن پرویز نوری سومین سردبیر است. سیامک پورزند چهارمین سر دبیر (از شماره ۱۹۰، ۲۳ آذر ۱۳۳۷ ) و از شماره ۱۹۸ بار دیگر کاظم اسماعیلی سردبیر شده است. از شماره ۲۲۵ مجددا پرویز نوری و از شماره ۳۴۰ ( مهر ماه ۱۳۴۱ ) علی بهزادی ( سر دبیر سپید و سیاه) این مسئولیت را به عهده گرفته است. از شماره ۳۷۱ ( تیر ماه ۱۳۴۲ ) ایرج نبوی. در سال ۱۳۴۶ بیژن خرسند و اواسط سال ۴۷ باز هم پرویز نوری سردبیر شد. سال ۴۹ جمال امید اوایل سال ۵۰ رضا سهرابی، در سال ۵۲ ( از شماره ۸۱۶، ۹ تیر ۱۳۵۲ ) علی مرتضوی، از شماره ۸۳۲ سیامک پور زند سر دبیر شد. م.صفار، احمد کریمی، و شاپور منصف، سر دبیران دوره آخر ستاره سینما بودند.
نقل از وبگاه پژوهشکده
رونق تدریجی فیلمسازی در ایران، در ابتدای دهه سی با انتشار نشریات سینمایی مصادف میشود.نشریاتی که در فضای سیاست زده آن سالها خیلی با اقبال عمومی مواجه نمیشوند. «جهان سینما» و «سینما و تئاتر» پاتوق روزنامهنگاران و سینمایی نویسان جوانی است که میانه چندانی هم با سینمای نوپای فارسی ندارند. نشریاتی که بهدلیل مشکلات مالی و اختلاف نظر سینمایی نویسان تعطیل میشوند. پاتوق جوانان علاقهمند به سینما، دکه پانروژ گالستیان در پاساژی روبهروی سینما متروپل در خیابان لاله زار نو است.جایی که نشریات سینمایی خارجی در آنجا موجود است و میشود مجله خرید و گاهی به امانت گرفت و در همان مقابل دکه مطالعهاش کرد و درباره سینما حرف زد. بعد از کودتا، نشریهای سینمایی در کار نیست ولی هنوز قرارهای دوستانه مقابل دکه گالستیان پابرجاست و رفقا دور هم جمع میشوند مجله سینمایی فرنگی میخوانند و گپ میزنند. از دل این گپ زدنها ایده انتشار مجلهای تازه شکل میگیرد. این روایت کاظم اسماعیلی نخستین سردبیر ستاره سینما از آن روزهاست: «بعد از کودتا ما عصرها همچنان جلوی کیوسک پانروژ جمع میشدیم و مجله میخریدیم. حرف میزدیم و به قول معروف آنجا پاتوق همیشگی ما بود. نمیدانم چطور شد که پانروژ به انتشار مجله علاقه پیدا کرد فقط یادم میآید یک روز عصر که همه جلوی پاتوق ایستاده بودیم و پیرامون سینما و مجلات سینمایی خارجی حرف میزدیم، او به جمع ما نزدیک شد و پرسید که اگر الان یک نفر مجله سینمایی درست کند استفاده دارد یا نه؟ همه ما چون علاقهمند بهکار بودیم و دوست داشتیم پایگاهی پیدا کنیم برای او تشریح کردیم اوضاع الان فرق کرده است و مجله سینمایی در این اوضاع که مردم از سیاست زده شدهاند و به تفریح نیاز دارند بیشتر میگیرد. پانروژ وقتی نظر ما را شنید از فردی صحبت کرد که ۳۰ هزار تومان پول دارد و حاضر است در این راه سرمایهگذاری کند. هرچه ما به او اصرار کردیم پانروژ اسم آن فرد را به ما نگفت و فقط از ما خواست که به سرمایه مجله کاری نداشته باشیم و خودمان را حاضر کنیم که یک مجله سینمایی منتشر کنیم. پانروژ تحصیلاتی نداشت سنش هم از ما بیشتر بود و از طریق فروش مجلات خارجی سینمایی به سینما علاقهمند شده بود. »(در گفتوگو با فریدون جیرانی، گزارش فیلم، تیر ۱۳۷۱)
چون هنوز امتیازی در کار نبود، اسماعیلی با پرداخت ۸۰ تومان به مدیر روزنامه اثر، نخستین شماره ستاره سینما را در ۲۸ دی ۱۳۳۲ منتشر کرد. اوا گاردنر روی جلد نخستین شماره ستاره سینما رفت که در شناسنامهاش چنین آمده بود: آگهی، شماره مخصوص اثر برای خوانندگان. ستاره سینما. شمارههای دوم، سوم و چهارم هم به همین روش و با استفاده از امتیاز نشریه اقلیم منتشر میشود. در این فاصله اقدامات لازم برای دریافت امتیاز با همراهی و همکاری محرم علی خان (که گالتسیان نمک گیرش کرده بود) انجام و از خرداد ۱۳۳۳ ستاره سینما به صاحب امتیازی پ. گالتسیان و سردبیری کاظم اسماعیلی روی دکه میآید. بیشتر نویسندگان شمارههای اولیه ستاره سینما همکاران و رفقای اسماعیلی در نشریات تعطیل شده جهان سینما و سینما و تئاتر هستند؛ بابک ساسان، منوچهر وطنپور، رضا زرکش و هوشنگ قدیمی.
ستاره سینما اتکایش برای فروش بیشتر به تصاویر هنرپیشگان خوش منظری بود که حضورشان در روی جلد، تعداد برگشتیهای مجله را به حداقل میرساند و گاهی وقتها خبری از حتی یک برگشتی هم نبود. به گفته اسماعیلی چاپ عکس سیلوانا منگانو که در ایران با فیلم«برنج تلخ» به شهرت و محبوبیت فراوان رسیده بود، باعث شد کل تیراژ ۶ هزارتایی شماره ششم ستاره سینما به فروش برسد. در سالهای اولیه انتشار ستاره سینما هنوز سینمای فارسی جای پایش را محکم نکرده و نویسندگان مجله هم علاقه چندانی به فیلمهای ایرانی نشان نمیدادند. بیشتر مطالب ترجمه است و اغلب هم درباره هنرپیشگان خارجی. در دوره سردبیری کاظم اسماعیلی، جوانهای خوش ذوق و علاقهمند، سینمایینویسی را عملا با ستاره سینما شروع میکنند؛ بهرام ری پور، پرویز دوایی، پرویز نوری و روبرت اکهارت که این آخری با وجود سن و سال کمش، بعد از رفتن کاظم اسماعیلی سردبیر میشود. ستاره سینما فراز و نشیبهای فراوانی را پشت سر میگذارد و در طول بیش از دو دهه انتشار، بارها سردبیر عوض میکند و تغییر رویه و حتی تغییر قطع میدهد. از دورههای سردبیری پرویز نوری بهعنوان بهترین دورههای ستاره سینما نام برده شده که دلیلش هم بیشتر رابطه خوب و دوستانه نوری با بهترین سینمایینویسهای آن دوران بود. بیژن خرسند، جمال امید، رضا سهرابی، شاپور منصف از سردبیران ادوار ستاره سینما هستند. نشریهای که دو هفته نامه بود، بعد هفته نامه شد و در چند مقطع ماهنامههایی خواندنی و وزین هم منتشر کرد. موضع ستاره سینما برابر سینمای فارسی جز در چند مقطع کوتاه، معمولا خصمانه و رویکرد مجله هم بیشتر پرداختن به سینمای جهان بود تا فیلمهای ایرانی. سنتی که کاظم اسماعیلی بنایش را گذاشته بود، از سوی بیشتر سردبیران بعدی حفظ شد و همین مسئله به مشکلات اقتصادی مجله که با تک فروشی دخل و خرجش جور نمیشد و صاحبان فیلمها به سختی به آن آگهی میدادند، دامن میزد؛ مشکلاتی که از دهه چهل جدیتر شد و ستاره سینما بارها سردبیر عوض کرد و حتی مدتی مجله به مدیر نشریه رقیب (علی مرتضی، مدیر «فیلم و هنر» معروف به ارگان فیلمفارسی) واگذار شد. پیش از آن ستاره سینما مدتی زیرنظر دکتر علی بهزادی و زیر مجموعه «سپید و سیاه» منتشر شده بود. جالب اینکه هر وقت ستاره سینما برای جذب خواننده رویه جنجالی اتخاذ میکرد فروشش پایین میآمد. نشریهای که در اواسط دهه پنجاه آخرین تلاشهایش برای جذب خواننده بیشتر را هم انجام داد و بیشتر شبیه فیلم و هنر شد که انتشارش متوقف شده بود. ستاره سینما تا پاییز ۵۷ دوام آورد و پس از آن دیگر منتشر نشد.
