مجله ایرانشهر
مجله ایرانشهر به مدیری آقای حسین کاظمزاده به مدت چهار سال یعنی از ابتدای ذیقعده ۱۳۴۰ قمری تا اسفند ماه ۱۳۰۵ شمسی مطابق ماه فوریه ۱۹۲۷ میلادی در برلین پایتخت آلمان منتشر شده است بنابراین شماره اول آن در ذیقده ۱۳۴۰ قمری و شماره آخر آن در اسفند ۱۳۰۵ شمسی و جمعا ۴۸ شماره منتشر گردیده. ایرانشهر یکی از بهترین مجلات است که در مطبوعات فارسی تا بحال طبع شده و در مدت چهار سال توانسته است کمک بزرگی بروشن نمودن افکار عامه ایرانیان نیامد و از جهت اشتمال آن بر مقالات علمی و ادبی، اجتماعی؛ فلسفی؛ جهان زنان؛ مردان بزر ک، تدقیقات تاریخی با تصاویر زیبا و اشعار که بقلم فضلای شرق و غرب نوشته شده، میتوان آنرا یکی از مجلات مهم و مفید زبان فارسی دانست. مجلدات چهار ساله ایران شه. هر کدام کتاب نفیسی را تشکیل میدهد که علاوه بر اشتمال آنها بر مطالب علمی و تاریخی دارای یک نوع تنوعیست که کمتر در یک کتاب معینی یافت میشود:
ادوارد برون در جلد چهارم کتاب تاریخ ادبیات ایران ( صفحه ۳۲۲ ترجمه ) در باره مجله ایرانشهر مینوید: در جون ۱۹۲۲ در برلن یک مجله علمی وادبی و فارسی دیگری ( قبلاً از روزنامه کاوه گفتگو نموده ) بنام ایرانشهر بمدیریت حسین کاظمزاده انتشار یافت. این مجله اگر چه بعنوان پانزده روز یک شماره منتشر شد اما در عمل جز ماهی یک نمره بیرون نیامد ایرانشهر نسبت بکاره خیلی سبکتر وعوام فهمتر است و معلوم میشود بیشتر منظورش بحث در وقایع ایران قبل از اسلام و مسائلی است که جوانان کنونی ایران با آن مواجه هستند. » پس از این قسمت برون چند سطری راجع بمقاله ) اعزام محصل باروپا ( که در شماره هفتم ایرانشهر مورخ دسامبر ۱۹۲۲ چاپ شده گفتگو مینماید.
برای اینکه خوانندگان اطلاعات جامعی درباره خصوصیات و نوع مندرجات ایرانشهر بدست آورند بذکر خصوصیات سال سوم و چهارم مجله میپردازیم شماره اول سال سوم مجله ایرانشهر دریک مجلد در تاریخ اول دیماه یزدگردی سال ۱۲۹۳ و دوم شمسی در ۱۲۸ صفحه خشتی کوچک با طبعی زیبا و کاغذی مرغوب مانند دو سال قبل آن در برلین منتشر شده است. در این سال نیز مانند سالهای اول و دوم مجله ماهی
یکبار بقلم فضلای شرق و غرب نوشته میشده و وجه اشتراک آن همه جا بشرط پیشگی یک لبره انگلیسی است، ووجه اشتراک باید بوسیله اسکناس و بابرات بانک شاهنشاهی بنام آقای حسین کانامزاده فرستاده شود. برای معلمان و طلاب و شاگردان مدارس ذکور و اناث و قرائتخانهها عموماً بشرط فرستادن وجه اشتراک قبلاً ۳۰ قرآن بجای یک لیره است.
ایرانشهر رویهمرفته در سال سوم ۱۲ شماره در ۷۶۶ صفحه ضمیمه فهرست مندرجات که ضمیمه شماره دوازدهم طبع شده، نشر یافته و شماره ۱۲ که شماره آخر این سال است در تاریخ اول آبان ۱۳۰۴ شمسی مطابق ۴ ربیع الثانی ۱۳۴۴ قدری منتشر شده. مقاله اول این شماره تحت این عنوان است: تاریخ ایران تازه شد. ۲۰ خاتمه سلطنت قاجار و طلوع دوره پهلوی » مندرجات این سال نیز مانند سالهای قبل مطالبیست علمی، ادبی، اخلاقی، فلسفی و و تاریخی که بقلم فضلا و دانشمندان نوشته شده و علاوه مشتمل بر تصاویری است که من جمله تصویرهای
« باغچه بچهها در انگلستان اردشیر بایکان، بزغاله دوسر، تربت حافظ شیرازی جورجامیتمن، دبستان فردوسی بوشهر سید جمال اسد آبادی، شیخ محمد خیابانی مجسمه فردوسی، ولتر شاعر فرانسوی، مدرسه فرهنک اصفهان ) وتصاو بر دیگر باشه. مقالات سال سوم تحت این عناوین است: « قسمت اجتماعی؛ قسمت ادبی قمت فلسفی، قسمت تاریخی، قسمت فنی، ادبیات؛ جهان زنان؛ معارف ایران تعلیم و تربیت؛ معارف دیگران؛ مردان نامور، صنایع ظریفه، شرق و غرب؛ مطبوعت تازه، تدقیقات ادبی، سؤالات علمی متفرقه » نویسندگان مهم در این سال عبارتند از: کاظمزاده – رضازاده شفق – میرزا محمد خان قزوینی – هوشیار شیرازی – سید محمد توفیق رشید یاسمی – اسد آبادی – ع. میکده – ا. بیژن – علی. هاشمی.
سال چهارم مجله ایرانشهر سال چهارم مجله ایرانشهر بهمان وضع و اسلوب وقطع سنوات سابق با بدایره انتشار گذاشته و اولین شماره این سال در تاریخ اول فروردین ۱۳۰۵ شمسی مطابق ۲۲ مارس ۱۹۲۶ میلادی منتشر گردیده است شماره اول این سال با اشعار زیر که از تراوشات افکار مدیر مجله، آقای کاظم ایرانشهر و در توحید سروده شده شروع میگردد: جهان آفرینا توا نا توئی * که یگنا و بینا و دانا توئی * رهی دور دارم من اینک به پیش * پر از رنج و در د و پر از خار و نیش * در این راه تاریک و پر سنگسار * چراغی ز مهرت فرا راه دار که گردد زموزش در این بوته خاک * روان دل و دیده و از پاک * فروغش بود نیکی و راستی * بسوزد زبن زشتی و کاستی * فروزد همه دانش و هوش و رای *
بوی تو گردد مرا رهنمای * بگیرم بدست این همایون چراغ * جهانی کنم. از این ایاغ.
شمارههای سال چهارم مجله ایرانشهر مانند سنوات قبل دارای سرلوحه مخصوص و جملات ( مؤسس حسین کاظمزاده ایرانشهر ) و ( این مجله ماهی یکبار بقلم فضلای شرق و غرب در ۶۴ صفحه انتشار مییابد ) و ( قیمت آبو نه در هرجا یک لیره انگلیسی است و تک نمره دو شلینک ) و ( مجله مصور علمی؛ ادبی و اجتماعی ) و ( عنوان مراسلات ) همه اینها بزبان فارسی در پشت جلد مجله نوشته شده است علاوه بر اینها جملاتی بهمین مضا مین با ذکر اداره مجله بزبان فرانسه در پشت جلد چاپ شده است.
شماره ۱۲ سال چهارم که آخرین شماره منتشره این سال و دور . مجله است در تاریخ اول ۱- ا – فند ماه ۱۳۰۵ شمسی انتشار یافته . مجموع صفحات این سال به استثنای صفحات ضمیمه از قبیل فهرست مندرجات سال سوم و چهارم وصفحات مخصوص اعلانات وغیره که غالبا روی اوراق الوان چاپ شده ۷۷۸ صفحه میباشد. مندرجات سال چهارم دارای همان تنوع و دل چسبیست که در سالهای قبل در مندرجات مجله دیده میشود مطالب، اجتماعی ادبی، فلسفی و تدقیقات تاریخی و علمی بعد وفور در این سال موجود است. علاوه بر این تصاویری از اشخاص واشیاء بدین قرار در این سال چاپ شده است: سید جمال الدین در طهران – ادوارد برون . تبریکنامه برون خط عماد الکتاب برون در لباس ایرانی . دکتر رضا توفیق – شیخ محمد خیابانی – خط وستی وصال شیرازی – رویهمرفته ۴۵ تصویر مختلف در این سال از مجله چاپ شده که برای دیدن آن تصاویر باید باصل مجله رجوع گردد. نویسندگان سال چهارم ایران شهر غالبا از فضلا و دانشمندان معروف ایران و اروپا از قبیل آقای میرزا محمد خان قزوینی است ( مقاله بسیار نفیسایشان راجع بزندگانی و شرح حال ادوارد برون که از صفحه ۷۴ شماره دوم این سال شروع میگردد) و نیز ترجمه مقاله آقای ( ز کی ولیدی افندی ) که اصل مقاله بزبان ترکی و درباره نسخه خطی کتاب این فقیه در مشهد میباشد، در شماره اول این سال چاپ شده است.
کاظمزاده ایرانشهر
آقای حسین کاظمزاده مدیر مجله ایرانشهر از ایرانیانیست که قسمت عمده از زندگانی خود را در خارج ایران و در اروپا بسر برده و از کسانیست که دقایق وقت پربهای خود را صرف جمعآوری آخرین نظریات عرفانی و ادبی موده است آخرین اطلاعی که در باره آقای کاظمزاده در دست است شرحی است در روزنامه ایران ما
( مورخ تیر ماه ۱۳۲۷ شمسی ) نوشته و آن شرح بدین قرار است: « آقای کاظم زاده ایرانشهر که مدتها در آلمان بانتشار مجله ایرانشهر بزبان فارسی میپر داخت چندیست بویس رفته و در یکی از قراء کوچک آنجا اقامت گزیده است او اکنون درویش شده و فلسفهای از خود ساخته و مریدان زیادی بدور خود جمع کرده است او همه روزه از مریدان خود در باغچه کوچکی که دارد پذیرائی میکند او ریش بلندی که بناف میرسد برای خود ترتیب داده است هیچ گوشت نمیخورد کاملاً گیاه خوار شده است. دولت ماهیانه مبلغ جزئی که از دویست تومان تجاوز نمیکند برای او میفرسد. ایرانشهر هم تنها از پنجاه تومان آن استفاده کرده بقیه را میان بینوایان و مستمندان تقسیم مینماید. یکی از دوستان و همکاران او آقای رضا تربیت بود که سالها با هم بودند ولی تقریباً سه سال پیش در اثر سوء تفاهمی از یکدیگر جدا شده تربیت بمصر آمد و در مسجدی در ناحیه ( حلوان ) قاهره معتکف گردید. تربیت نیز در این مدت مریدان زیادی برای خود در ناحیه حلوان فراهم آورده است» کاظمزاده بخیر از دوره چهارساله مجله ایرانشهر دارای تألیفات و تصنیفات زیادی میباشد که ذیلا بذکر نام و سال چاپ آنها میپردازیم:
۱- کتاب تداوی روحی با طریقه تلقین بنفس. این کتاب را کاظمزاده بیادگار دوست فاضل خود آقایامیر قلیخانامینی مدیر روزنامه اخگر اصفهان برشته تحریر در آورده و در پاورقی جریده مزبور منتشر و بعد بعنوان کتاب مستقلی طبع گردیده است. کتاب مذکور در سال ۱۳۰۸ شمسی در مطبعه سعادت اصفهان در ۷۵ صفحه وزیری طبع شده و قیمت آن سه قران ولی فعلا نسخ آن کمیاب است.
۲ – جلد دوم راه نو در تعلیم و تربیت. این کتاب در ۱۳۰۳ در برلین در چاپخانه ایرانشهر در ۱۶۰ صفحه پستی طبع شده است. ۳ – جلد سوم راه نو که در سال ۱۳۰۶ شمسی در چاپخانه ایرانشهر در برلین در ۳۴۰ صفحه و ۷۰ تصویر چاپ شده است ۴ – جلد چهارم راه نو در سال ۱۳۰۷ در مطلبمه ایرانشهر در ۱۶۰ و پنجاه تصویر طبع شده ه – رهبر نژاد نو در جستجوی خوش بختی در سال ۱۳۰۷ شمسی در ۱۷۶ صفحه پستی چاپ شده است ۶ – معارف عثمانی در سال ۱۳۰۳ در برلین در ۴۸ صفحه بستی چاپ شده ۷- تجلیات روح ایرانی که در سال ۱۳۰۳ در برلین چاپخانه ایرانشهر طبع گردیده است.
آقای کاظمزاده با تألیف کتب نفیسه که اغلب در تعلیم و تربیت و بنامهای راه نو و رهبر نژاد نو میباشد خدمات گرانبهاتر ایرانیان نموده است. مؤسسه رمضانی در جزوهای که بنام کتاب منتشر کرده درباره مجله ایرانشهر این طور مینویسد: : مجله ایرانشهر که در ذیقعده ۱۳۴۰ قمری برمت فاضل دا نشمند آقای
کاظمزاده ایرانشهر در برلن شروع بانتشار نموده و چهار سال متوالی تا اسفند ۱۳۰۵ شمسی ۴۸ شماره منتشر گردیده در مقام خود یکی از بهترین مجلاتی است که در مطبوعات فارسی تا بحال طبع شده و خیلی مایه تأسف است که بیلا نگی ایرانی بعلم و معارف باعث انحلال اداره ایرانشهر و تعطیل مجله گرانبهای مزبور گردیده است. »
شناسنامه
صاحب امتیاز: حسین کاظم زاده
سال مورد نظر را انتخاب کنید
۱۳۰۲
